زلزله در اقتصاد با افت قيمت نفت
گفتوگو با غلامعلی جعفرزاده
دولت از ابتدای سال وعده داده بود تا برنامه ششم را به مجلس برساند اما نه تنها در ارائه این برنامه تاخیر داشت، بلكه با وجودی كه قرار بود بودجه 95 در تاریخ 15 آذر به مجلس ارائه شود، تا به امروز این كار انجام نشده است. بدون شك دولت هم خواستار به تاخیر انداختن ارائه لایحه بودجه سالانه به مجلس نبود اما مسائلی مانند برجام، این مساله را دستخوش تغییرات كرد. پیش بینیها حكایت از آن داشت كه با توجه به قرار داشتن لایحه احكام دائمی برنامههای توسعه در مجلس، امكان همزمانی دو لایحه بودجه سالانه و برنامه ششم وجود دارد. میتوان گفت همزمانی تدوین برنامه ششم توسعه با لایحه بودجه سال آینده بر تاخیر امسال دولت در لایحه بودجه بیتاثیر نبود. غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، عضو كمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفتوگو با آرمان درباره كم و كیف بودجه سال آینده كه قرار است هفته دیگر به مجلس ارائه شود، توضیحاتی ارائه میدهد.
• آیا همزمانی تدوین برنامه ششم توسعه با لایحه بودجه سال آینده در تاخیر امسال ارائه لایحه بودجه به مجلس تاثیر داشت؟ این مساله را چگونه ارزیابی میكنید؟
این موضوع را نمیتوان در تاخیر امسال ارائه بودجه بیتاثیر دانست و همزمانی دو لایحه برنامه ششم و لایحه بودجه مسالهای است كه در دورههای قبل هم وجود داشته است. این امر در برنامه چهارم و پنجم هم وجود داشت. امسال دولت میتوانست لایحه برنامه ششم توسعه را زودتر به مجلس ارائه كند تا این مساله به وجود نیاید، اما متاسفانه این امر محقق نشد و باز هم مانند سالهای دیگر موضوع همزمانی دو لایحه را مشاهده كردیم. بدون شك دولت هم خواستار به تاخیر انداختن ارائه لایحه بودجه سالانه به مجلس نبود اما مسائلی مانند برجام، این مساله را دستخوش تغییرات كرد.
• با توجه به افت شدید قیمت نفت در روزهای گذشته كه كشور شاهد كاهش درآمدهای نفتی بود و با توجه به اینكه ایران دارای اقتصاد وابسته به نفت است، به نظر شما دولت چه اقداماتی باید انجام دهد تا با آسیب جدی رو به رو نشود؟
سال گذشته 31 درصد وابستگی به بودجه نفت وجود داشت. به طور طبیعی این عدد باید به 15 تا 20 درصد در سال جاری كاهش یابد. اگر دولت وابستگی به نفت را به 20 درصد برساند و مابقی را از افزایش پایههای مالیاتی، فروش اوراق بهادار و صرفه جویی در هزینههای غیر ضروری جبران كند، بسیاری از مشكلات در این حوزه را حل خواهد كرد. هیچ كارشناس و اقتصاددانی فكر نمیكرد روزی قیمت نفت به 34 دلار برسد. افت شدید قیمت نفت در هفتههای گذشته به منزله یك زلزله شدید در اقتصاد كشور بود. قیمت نفت هماكنون به شكل یك زلزله نامرئی درآمده است كه نیاز به اقدامات جدی از سوی مسئولان دارد. امروز دولت دیگر نمیتواند با رویه قبلی كشور را اداره كند و نیازمند كمكهای ویژه است. كسانی كه هر روز در مكانهای مختلف به دولت یازدهم ناسزا میگویند و دم از دلسوزی برای مردم میزنند به جای فحاشی به مردم كمك كنند.
• در پی افت شدید قیمت نفت احتمال كاهش بودجه عمرانی كشور در بودجه سال آینده وجود دارد. به نظر شما دولت كاهش بودجه عمرانی كشور را چگونه جبران خواهد كرد؟
هر مقدار از بودجه پروژههای عمرانی كاهش یابد، كشور آسیب میبیند و در صورت امكان دولت باید از این موضوع پرهیز كند. اگر برجام اجرا شود و امكان ورود سرمایه گذار خارجی فراهم شود و در این صورت تمام تمركز دولت برای تامین اعتبارات پروژههای عمرانی به سمت جذب سرمایه گذارهای خارجی و داخلی میرود.
• قیمت دلار مبنای تبدیل درآمدهای ارزی دولت در بودجه است. با توجه به نوسانات بازار ارز در هفتههای گذشته، این مساله چه تاثیری در بودجه سال آینده خواهد داشت؟
نرخ دلاری كه در بودجه تدوین میشود فقط برای تبدیل ریالی است و به منزله تعیین قطعی نیست. متاسفانه قیمت دلار در ایران مبنای تبدیل درآمدهای ارزی است. اگر قیمت دلار افزایش یافت به عنوان افزایش درآمد تلقی میشود و در صورت كاهش درآمد شاهد كاهش درآمد خواهیم بود. اگر قیمت دلار واقعی دیده شود دیگر مشكلات در محاسبات بودجه كشور به وجود نمیآید. قیمت دلار را باید در بدبینانهترین حالت تعیین كرد. كشور نباید دلار را از سه هزار تومان بیشتر ببیند و قیمت باید كمتر از این نرخ تعیین شود. اگر قیمت دلار از سه هزار تومان بیشتر باشد تمام برنامههای تورمی كشور را تشدید میكند. این موضوع نیازمند توضیح مفصل است و نیاز به آمار و ارقام دارد.
• دولت امسال با مساله كسری بودجه رو به رو بوده است. با توجه به مشكلات اخیر دولت چگونه كسری بودجه را جبران میكند؟
كسری بودجه مسالهای اجتناب ناپذیر است و در همه دولتها مشاهده شده است. دولت برای كسری بودجه باید بهشدت هزینههای موجود را به صورت هزینههای انقباضی درآورد. یكی از بااهمیتترین مسائلی كه دولت باید از آن پرهیز كند هزینههای غیر ضروری است و موضوع دیگر اینكه مجددا یك نوع اولویتبندی در هزینههای جاری و پروژههای كشور به وجود بیاورد. به طور كلی دولت باید یك تاكتیك جدید در برخورد با كسری بودجه اتخاذ كند. به عنوان مثال در فوتبال وقتی تیم شما سه گل دریافت میكند مجبور میشوید یك تاكتیك جدید برای كمتر آسیب دیدن تیم خود و شكست تیم حریف اجرا كنید. امروز دولت، در جنگ اقتصادی قرار دارد و به همین دلیل باید آمادگی تغییر آهنگ حركتی خود را داشته باشد تا متناسب با شرایط سیاسی و اقتصادی كشورهای مختلف خود را تغییر دهد. بهتر بود دولت برای جبران كسری بودجه كشور، ستادی با عنوان ستاد كسری بودجه تشكیل میداد و این ستاد مسئول مدیریت و برنامه ریزی بودجه بود. به عنوان مثال یكی از اولویتها در حوزه برنامه و بودجه، مساله حقوق و دستمزد كارگران است. پولهای در دست دولت باید سریع و شایسته در جای مناسب خود هزینه شود. دولت در شرایط كنونی باید یك ستاد بحران یا ستاد اتخاذ تدابیر ویژه تشكیل دهد.
• حجت صالحی
• آیا همزمانی تدوین برنامه ششم توسعه با لایحه بودجه سال آینده در تاخیر امسال ارائه لایحه بودجه به مجلس تاثیر داشت؟ این مساله را چگونه ارزیابی میكنید؟
این موضوع را نمیتوان در تاخیر امسال ارائه بودجه بیتاثیر دانست و همزمانی دو لایحه برنامه ششم و لایحه بودجه مسالهای است كه در دورههای قبل هم وجود داشته است. این امر در برنامه چهارم و پنجم هم وجود داشت. امسال دولت میتوانست لایحه برنامه ششم توسعه را زودتر به مجلس ارائه كند تا این مساله به وجود نیاید، اما متاسفانه این امر محقق نشد و باز هم مانند سالهای دیگر موضوع همزمانی دو لایحه را مشاهده كردیم. بدون شك دولت هم خواستار به تاخیر انداختن ارائه لایحه بودجه سالانه به مجلس نبود اما مسائلی مانند برجام، این مساله را دستخوش تغییرات كرد.
• با توجه به افت شدید قیمت نفت در روزهای گذشته كه كشور شاهد كاهش درآمدهای نفتی بود و با توجه به اینكه ایران دارای اقتصاد وابسته به نفت است، به نظر شما دولت چه اقداماتی باید انجام دهد تا با آسیب جدی رو به رو نشود؟
سال گذشته 31 درصد وابستگی به بودجه نفت وجود داشت. به طور طبیعی این عدد باید به 15 تا 20 درصد در سال جاری كاهش یابد. اگر دولت وابستگی به نفت را به 20 درصد برساند و مابقی را از افزایش پایههای مالیاتی، فروش اوراق بهادار و صرفه جویی در هزینههای غیر ضروری جبران كند، بسیاری از مشكلات در این حوزه را حل خواهد كرد. هیچ كارشناس و اقتصاددانی فكر نمیكرد روزی قیمت نفت به 34 دلار برسد. افت شدید قیمت نفت در هفتههای گذشته به منزله یك زلزله شدید در اقتصاد كشور بود. قیمت نفت هماكنون به شكل یك زلزله نامرئی درآمده است كه نیاز به اقدامات جدی از سوی مسئولان دارد. امروز دولت دیگر نمیتواند با رویه قبلی كشور را اداره كند و نیازمند كمكهای ویژه است. كسانی كه هر روز در مكانهای مختلف به دولت یازدهم ناسزا میگویند و دم از دلسوزی برای مردم میزنند به جای فحاشی به مردم كمك كنند.
• در پی افت شدید قیمت نفت احتمال كاهش بودجه عمرانی كشور در بودجه سال آینده وجود دارد. به نظر شما دولت كاهش بودجه عمرانی كشور را چگونه جبران خواهد كرد؟
هر مقدار از بودجه پروژههای عمرانی كاهش یابد، كشور آسیب میبیند و در صورت امكان دولت باید از این موضوع پرهیز كند. اگر برجام اجرا شود و امكان ورود سرمایه گذار خارجی فراهم شود و در این صورت تمام تمركز دولت برای تامین اعتبارات پروژههای عمرانی به سمت جذب سرمایه گذارهای خارجی و داخلی میرود.
• قیمت دلار مبنای تبدیل درآمدهای ارزی دولت در بودجه است. با توجه به نوسانات بازار ارز در هفتههای گذشته، این مساله چه تاثیری در بودجه سال آینده خواهد داشت؟
نرخ دلاری كه در بودجه تدوین میشود فقط برای تبدیل ریالی است و به منزله تعیین قطعی نیست. متاسفانه قیمت دلار در ایران مبنای تبدیل درآمدهای ارزی است. اگر قیمت دلار افزایش یافت به عنوان افزایش درآمد تلقی میشود و در صورت كاهش درآمد شاهد كاهش درآمد خواهیم بود. اگر قیمت دلار واقعی دیده شود دیگر مشكلات در محاسبات بودجه كشور به وجود نمیآید. قیمت دلار را باید در بدبینانهترین حالت تعیین كرد. كشور نباید دلار را از سه هزار تومان بیشتر ببیند و قیمت باید كمتر از این نرخ تعیین شود. اگر قیمت دلار از سه هزار تومان بیشتر باشد تمام برنامههای تورمی كشور را تشدید میكند. این موضوع نیازمند توضیح مفصل است و نیاز به آمار و ارقام دارد.
• دولت امسال با مساله كسری بودجه رو به رو بوده است. با توجه به مشكلات اخیر دولت چگونه كسری بودجه را جبران میكند؟
كسری بودجه مسالهای اجتناب ناپذیر است و در همه دولتها مشاهده شده است. دولت برای كسری بودجه باید بهشدت هزینههای موجود را به صورت هزینههای انقباضی درآورد. یكی از بااهمیتترین مسائلی كه دولت باید از آن پرهیز كند هزینههای غیر ضروری است و موضوع دیگر اینكه مجددا یك نوع اولویتبندی در هزینههای جاری و پروژههای كشور به وجود بیاورد. به طور كلی دولت باید یك تاكتیك جدید در برخورد با كسری بودجه اتخاذ كند. به عنوان مثال در فوتبال وقتی تیم شما سه گل دریافت میكند مجبور میشوید یك تاكتیك جدید برای كمتر آسیب دیدن تیم خود و شكست تیم حریف اجرا كنید. امروز دولت، در جنگ اقتصادی قرار دارد و به همین دلیل باید آمادگی تغییر آهنگ حركتی خود را داشته باشد تا متناسب با شرایط سیاسی و اقتصادی كشورهای مختلف خود را تغییر دهد. بهتر بود دولت برای جبران كسری بودجه كشور، ستادی با عنوان ستاد كسری بودجه تشكیل میداد و این ستاد مسئول مدیریت و برنامه ریزی بودجه بود. به عنوان مثال یكی از اولویتها در حوزه برنامه و بودجه، مساله حقوق و دستمزد كارگران است. پولهای در دست دولت باید سریع و شایسته در جای مناسب خود هزینه شود. دولت در شرایط كنونی باید یك ستاد بحران یا ستاد اتخاذ تدابیر ویژه تشكیل دهد.
• روزنامه آرمان امروز، شماره 2927، 26 آذر 1394
نظرات بینندگان