در انتخابات با اصولگرایان معتدل ائتلاف نمیكنیم
گفتوگو با علی صوفی
كمتر از سه ماه تا روز برگزاری دهمین دوره انتخابات مجلس باقیمانده و از همین رو تكاپوی جناحین سیاسی كشور برای موفقیت و كسب حداكثر كرسیهای پارلمان به اوج رسیده است. برای بررسی شرایط و موقعیت جریان اصلاحات با علی صوفی كه در دولت اول اصلاحات استاندار گیلان در دولت دوم اصلاحات وزیر تعاون بوده گفتوگو كردهایم. صوفی از زمره اصلاحطلبانی است كه حرفهای گفتنی بسیاری درباره انتخابات مجلس دارد. به گفته این عضو شورای مركزی حزب اتحاد ملت، اصلاحطلبان با دست فرمان اتحاد و انسجامی كه در انتخابات ریاستجمهوری ٩٢ آنها را به موفقیت رساند به انتخابات مجلس دهم ورود پیدا خواهند كرد. علی صوفی امیدوار است نهادهای مسوول در انتخابات تعهد عملی خود به فرمایش رهبری نظام درباره حق الناس بودن آرای مردم را به نمایش بگذارند. به اعتقاد این عضو شورای مركزی حزب اتحاد ملت ایران اسلامی، اصلاحطلبان با همگرایی و دوری از تفرقه میتوانند اكثریت پارلمان دهم را از آن خود كنند.
• كمتر از سه ماه تا انتخابات مجلس دهم باقی مانده است. در حال حاضر جریان اصلاحات در چه موقعیتی قرار دارد؟
جریان اصلاحات با فراز و فرودهایی كه از زمان انتخابات ریاستجمهوری سال ٨٤ به بعد داشته تجارب مهمی را كسب كرده است. در انتخابات ریاستجمهوری ٨٤ در اثر تعدد كاندیداهای اصلاحطلب، عدم انسجام و هماهنگی در داخل جناح و وزنكشی افراد و احزاب، اصلاحطلبان میدان را به رقیب واگذار كردند و خسارت سنگینی به كشور و نظام وارد آمد و اصلاحطلبان هم دچار محدودیتها و انسداد سیاسی شدند. پس از آن انتخابات ریاستجمهوری ٨٨ امنیتی شد و هزینه سنگینی را متوجه اصلاحطلبان كرد. آنها در انتخابات ٩٢ در سایه تمكین به عقل جمعی، اجماع و اتفاق نظر توانستند به پیروزی برسند.
• برای انتخابات مجلس دهم چه شرایطی وجود دارد؟ آیا همچنان این وحدت وجود دارد یا خیر؟
اصلاحطلبان تصمیم دارند با استفاده از تجربیات سال ٩٢ به هر قیمتی كه شده انسجام و اتفاق نظر به دست آمده در سال ٩٢ را حفظ كنند. به همین خاطر سازوكارهایی را پیشبینی كردهاند. در سال ٩٢ در عین اینكه جریانهای اصلاحطلب فعالیتهای خود را بهطور مستقل انجام میدادند اما انسجامی عمومی را با محوریت رییس دولت اصلاحات به وجود آوردند. شورای راهبردی كه رییس دولت اصلاحات تشكیل داد برای همین منظور بود. چرا كه واقعیت این بوده كه ما در عین اینكه احزاب اصلاحطلب داریم اما این جریان تنها از احزاب اصلاحطلب تشكیل نشده و احزاب بخشی از جامعه بزرگ اصلاحطلبی هستند. خیل عظیمی از اصلاحطلبان عضو احزاب نیستند، اعم از نمایندگان یا مدیران ادوار اصلاحطلب، شخصیتها و عناصر تاثیرگذار ملی و منطقهای اصلاحطلب. بنابراین برای اینكه آنها تجمیع و منسجم شوند، شورای راهبردی توسط رییس دولت اصلاحات به وجود آمد كه تلاش میكرد در همه استانها، شورای اصلاحطلبان استان توسط مجامع عمومی اصلاحطلبان استان و شهرستانها انتخاب شوند و تصمیم لازم برای انتخاب كاندیدا و تعیین مصادیق كاندیداتوری به صورت غیر متمركز از پایینترین سطح تشكیلاتی یعنی حوزههای انتخابیه باشد تا اگر مشكلی پیش آمد شورای اصلاحطلبان استان ورود كند. در موارد نادری كه در استان حل اختلاف صورت نگیرد به مركز سپرده شود. استراتژی این بوده كه به هیچوجه از مركز برای حوزههای انتخابیه تصمیمگیری نشود و در كارشان تداخلی به وجود نیاید مگر در شكلدهی سازمان اصلاحطلبان. بنابراینچنین چیزی در شورای راهبردی تدوین شد و به اجرا در آمد. از سوی دیگر شورای هماهنگی اصلاحطلبان كه بر حسب طبع كاریشان كه فعالیت حزبی است برخی فعالیتهای استانی را به عهده داشتند. نهایتا قرار شد كه شورای راهبردی و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات هم در سطح ملی یكی شود و هم در سطح استانی و منطقهای. بنابراین شورایعالی سیاستگذاری تشكیل شد كه هم شورای راهبردی و هم شورای هماهنگی اصلاحطلبان و هم سازمان انتخاباتی دكتر عارف را پوشش میدهد و به تشكیلاتی واحد تبدیل شده است. در راس این تشكیلات آقای عارف قرار گرفته است. رییس دورهای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات كه آقای سید حسین موسوی تبریزی است به عنوان نایبرییس شورایعالی انتخاب شده است و آقای موسوی لاری كه رییس شورای راهبردی بود دیگر نایبرییس این شورا است. به این ترتیب با تشكیل چند كار گروه درون شورایعالی سیاستگذاری همان كار با چند اصلاح با سرعت ادامه پیدا كرده است. ما امیدوار هستیم كه در سایه این تدبیر، وفاق و همدلی اصلاحطلبان بتوانند نهایتا به لیست واحد در سراسر كشور دست یابند و از تعدد كاندیداها در حوزههای انتخابیه و رقابت درونی اصلاحطلبان جلوگیری شود. همچنین امیدواریم فضای انتخاباتی عادلانه و آزاد باشد تا كاندیداهای اصلاحطلب بتوانند به میدان رقابت پا گذارند در این صورت میتوانیم اكثریت مجلس آینده را به دست آوریم.
• اصلاحطلبان در هر دوره از انتخابات با موانعی روبهرو بودند. مهمترین موانعی كه در برابر اصلاحطلبان در انتخابات مجلس وجود داشته و دارد چیست؟
بزرگترین مانعی كه در برابر پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات وجود دارد اقدامات خارج از چارچوب قانون است كه عمدتا برای اصلاحطلبان مانع ایجاد كرده و سبب شده كه در تایید صلاحیت اصلاحطلبان اعمال سلیقه شود. امیدوار هستیم كه در این دوره كاملا با حمایت دولت ملاك ارزیابی صلاحیت كاندیداها همان منابع چهارگانه قانونی باشد به گونهای كه برخی از مداخلات خارج از قانون صورت نگیرد و از دخالتهایی كه بعضا از طرف نهادهایی كه در انتخابات جایگاه قانونی ندارند، جلوگیری شود. اجازه دهند كه مردم خودشان تصمیم بگیرند و كاندیداهای مورد نظرشان در صحنه باشند تا تضمینی برای مشاركت حداكثری مردم باشد.
• مساله تایید صلاحیتها در دورههای پیشین انتخابات نیز وجود داشت و ممكن است در این دوره از انتخابات نیز همان وضعیت برقرار باشد. شما اشاره كردید كه اصلاحطلبان در سالهای گذشته تجربیاتی به دست آوردهاند و احتمالا این تجربیات در این زمینه هم بوده است. اصلاحطلبان چه راهبردها و راهكارهایی را آموختهاند برای اینكه بتوان از این مانع عبور كرد؟
به هر حال در سالهای گذشته تجربیاتی برای اصلاحطلبان و نظام حاصل شد و موانع جدی مشاركت حداكثری مردم شناسایی شد كه در موضعگیریهای مقامات نظام خصوصا شخص رهبری در انتخابات سال ٩٢ تجلی پیدا كرد. ایشان تاكید كردند كه رای مرد حقالناس است و در حق الناس خیانت نكنید. ایشان از همه مردم اعم از كسانی كه در داخل و خارج كشور یا داخل و خارج نظام هستند دعوت كردند كه در انتخابات شركت كنند. انتخابات مجلس نهم با مشاركت حداقلی مواجه شد. مشاركت مردم یكی از مهمترین تضامین حفظ نظام است. اگر مردم مشاركت نكنند حتما با مشكل مواجه خواهیم شد ضمن اینكه ما با كشورهای دیگر فرق داریم. ما در كشوری زندگی میكنیم كه انقلاب شده است و این انقلاب با حضور مردم در صحنه به وجود آمده است. بنابراین برای حفظ آن نیز مردم باید در صحنه حضور پیدا كنند. در قانون اساسی اركان نظام طوری پیشبینی شده كه مستقیم یا با یك واسطه توسط مردم انتخاب میشوند. تاكید بنیانگذار جمهوری اسلامی هم همیشه این بوده كه میزان رای مردم است. مردم هستند كه اصالت دارند و هیچ كس حق ندارد مانع شود. اینها همه تجربیاتی بود كه به دست آمد. باید این را بدانیم كه با برخی از موانعی كه ایجاد میشود ضربه سنگینی به مشاركت مردمی وارد میشود. مقام معظم رهبری سعی كردند با بیاناتشان آن ضربه را جبران كند كه تاثیر زیادی هم داشت. از طرف دیگر دولت مصمم است. موضع ریاستجمهوری، وزیر اطلاعات و وزیر كشور این بود كه ما سعی خواهیم كرد حقی از كاندیداها ضایع نشود و ملاك ارزیابی همان مراجع چهارگانه قانونی قرار بگیرد. اگر چنین چیزی اتفاق بیفتد و امید هم در این مورد بیشتر است، امید است كه در این دوره از انتخابات نسبت به دورههای پیشین با موانع كمتری مواجه باشیم. از سوی دیگر شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان كارگروهی تحت عنوان تعامل و رایزنی را پیشبینی كرده است كه كارش تعامل با عوامل اجرایی و نظارتی است تا موانع موجود در دورههای پیشین انتخاباتی برطرف شود.
• این كار گروه تا الان هم تعاملی داشته است؟ اگر داشته این تعاملات چه نتایجی در بر داشته است؟
به صورت فردی برخی از افراد كارگروه تعاملاتی داشتند. مثلا آقای رهامی كه رییس كارگروه تعاملات است قبلا با برخی از اعضای شورای نگهبان نشستی داشته است. برخی دیگر از آقایان نیز تماسهای فردی داشتند. با دولت تا به امروز نشستهای مفصلی گذاشته شده است. با وزارت كشور، معاون اول رییسجمهور و تا جایی كه ممكن بود برخی دوستان با شخص رییسجمهور تماسهایی داشتند. چه به عنوان دستگاههایی كه نقش اجرایی انتخابات را به عهده دارند و چه به عنوان دستگاههایی كه نقش نظارتی دارند، تماسهایی داشتیم. از این پس نیز به صورت سازمان یافتهتر این تعاملات را انجام خواهیم داد.
• تا به الان نتیجه این تعاملات مثبت بوده است؟
شنیدهها حاكی است كه مثبت بوده است. حتی شنیدههایی از آیتالله هاشمیرفسنجانی هست كه او نیز ارزیابی مثبتی از تعاملات داشته است.
• واگذاری تصمیمات به شورای اصلاحطلبان در هر استان چه مزیتهایی دارد؟ اصولا تصمیمگیریهای جداگانه مشكلاتی نخواهد داشت یا باعث تفرق نخواهد بود؟
این مساله تابع برخی ملاكها و معیارهایی است كه از طرف شورایعالی سیاستگذاری به عنوان سازوكار انتخاب كاندیداها به استانها ابلاغ خواهد شد. در آن چارچوب سعی میشود افراد اصلاحطلبی كه اقبال عمومی بیشتری به آنها تشخیص داده میشود و میزان رای آوری آنها بالاتر است، انتخاب شوند. همچنین سعی میشود تا دیگران با میثاق نامهای كه در زمان كاندیداتوری امضا میكنند ملتزم شوند كه به نفع كاندیدایی كه از نظر اصلاحطلبی و رای آوری شاخص است، كنار بكشند. تلاش میكنیم در حوزههای انتخابیه تك نماینده یك كاندیدا داشته باشیم. به همان تعداد نمایندگانی كه یك استان لازم دارد به همان تعداد كاندیدای اصلاحطلب باقی بماند تا بتوانیم در مقابل رقیب آرای اصلاحطلبان را تجمیع كنیم و از تشتت آرا و در نتیجه بهرهبرداری رقیب از این جریان جلوگیری كنیم. با این سازوكاری كه پیشبینی شده ما میتوانیم به لیست واحد سراسری دسترسی پیدا كنیم. ارایه لیست واحد از طرف اصلاحطلبان بهطور جدی و سازمان یافته دنبال میشود. ما میتوانیم امیدوار باشیم كه در سایه این سازوكار نیروهایمان را در سرتاسر كشور انسجام بخشیم.
• كسانی كه در لیست تهران یا حوزههای انتخابیه به عنوان كاندید انتخاب میشوند، چه مولفهها و پارامترهایی باید داشته باشند؟ ما نیروهای متعددی با ظرفیتهای مختلف در جریان اصلاحات داریم و موانعی نیز پیشروی ما وجود دارد. با توجه به این دو موضوع كاندیدای اصلاحطلب چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
تهران سازوكار جدایی نسبت به كل كشور خواهد داشت. تنها حوزه انتخابیهای كه ناچار هستیم برای آن ستاد انتخاباتی داشته باشیم تهران است. الان در نخستین قدم تلاش میكنیم تا ستاد انتخاباتی تهران شكل گیرد. ستاد انتخاباتی تهران هنوز شكل نگرفته است. ما در شهرستانها و استانها ستاد نخواهیم داشت. ستاد انتخاباتی در آنجا توسط كاندیداهای انتخاباتی تشكیل خواهد شد اما در تهران برای ٣٠نفر یك ستاد انتخاباتی مستقل تشكیل میشود. البته این ستاد انتخاباتی مانع تشكیل ستادهای فردی و شخصی نیست. یك ستاد انتخاباتی جمعی ٣٠ نفره در تهران شكل خواهد گرفت. الان در نخستین قدم تلاش میشود كه این كار انجام شود.
• كارگروههای شورایعالی سیاستگذاری تشكیل ستاد انتخاباتی را به عهده دارند؟
نه. تشكیلات ستاد انتخاباتی جداست و ربطی به كارگروهها ندارد اما زیر مجموعه و زیرنظر شورایعالی سیاستگذاری است. آنها مینشینند و معیار و ملاك تعیین ٣٠نفر را مشخص میكنند. طبعا نوعی سهمیهبندی در تعیین ٣٠نفر كاندیدا خواهیم داشت. این سهمیهبندی میتواند از نظر اقشار اجتماعی باشد یا از نظر حضور جوانان، زنان و نخبگان پیشبینی شود. ممكن است چهرههای ملی مشخصی در لیست حضور داشته باشند. كما اینكه دكتر عارف قطعا یكی از كاندیداهاست و سر لیستی او تا الان منظور شده است. در كنار آنها ممكن است چهرههای دانشگاهی باشند. ممكن است سهمی برای جامعه كارگری، زنان و جوانان در نظر گرفته شود. این چیزی است متصور است كه در آینده در تعیین لیست ٣٠ نفره در نظر گرفته شود. ویژگیهای آن مشخصا هنوز تعیین نشده است. آن مساله منوط به شكلگیری ستاد انتخاباتی تهران است كه در حال حاضر در تدارك آن هستند.
• ویژگی كاندیداهای اصلاحطلب از نظر شما چیست؟
بنده فكر میكنم نمایندگان مجلس مخصوصا در طیف اصلاحطلب باید تركیبی از افراد مجرب و تاثیرگذار باشند، در كنار چهرههای جدید و جوان علمی و تخصصی كه بتوانند در مجلس كارایی داشته باشند و اجتماعی را تشكیل دهند كه در تعیین هیات رییسه و در كمیسیونهای مختلف به عنوان روسای كمیسیونها نقش ایفا كنند. نه میتوان تماما عرصه را به چهرههای جدید واگذار كرد و نه میتوان تنها از چهرههای مجرب و با سابقه استفاده كرد بلكه باید لیست اصلاحطلب تركیبی از این دو باشد. چهرههای سرشناس با رزومههای كاری بالا در كنار چهرههای تخصصی، دانشگاهی، زنان و جوانان باید جایی در لیست اصلاحطلبان داشته باشند.
• مساله رای آوری اهمیت دارد. چه سازوكاری باعث میشود كه چهرههای جدید بتوانند رای بیاورند؟
این مساله در هر حوزه انتخابیه متفاوت است. لیست انتخاباتی در تهران بسیار تاثیرگذار است، یعنی اگر چهرههای ناشناختهای باشند اما در لیست تهران قرار گیرند امكان رای آوری بالایی خواهند داشت. در حوزههای انتخابیه كوچكتر مثل برخی مراكز استان كه لیست تاثیرگذار است نیز میتوان سهمیه اینچنینی در نظر گرفت اما وقتی در حوزههای انتخابیه كوچكتر برویم مثل جاهایی كه تعداد انگشت شمار نماینده میخواهد دیگر لیست سراسری تعیینكننده نیست بلكه قابلیت فرد در آنجا تعیینكننده است. فرد باید در گذشته در آن منطقه كار كرده و آرای مردم را به سمت خود جلب كرده باشد.
• چه حوادث و اتفاقاتی درون اردوگاه جریان اصلاحات، چه درون مرزهای اصلاحطلبی و چه بیرون از مرزهای آن میتواند مشكل زا باشد؟
در درون جبهه اصلاحات عمدهترین عاملی كه میتواند مشكل زا باشد تفرقه و تشتت بین اصلاحطلبان است كه عملا در سال ٩٢ مرتفع شده است و در انتخابات آینده نیز با سازوكارهای تعریف شده و وفاق حاصل شده من امیدوارم كه بالای ٩٥درصد دیگر متغیرهای غیر قابل كنترل را به متغیرهای كنترل شده تبدیل كنیم. میتوان گفت نگرانی از این جنبه در داخل اردوگاه اصلاحطلبی وجود نخواهد داشت.
• الان افرادی هستند كه بر ائتلاف انتخاباتی با اصولگرایان معتدل تاكید دارند. آقای موسوی لاری هم اشاره كردند كه با اصولگرایان معتدل ائتلاف نمیكنیم. این مساله اصولا چقدر امكانپذیر است؟
ما ائتلاف انتخاباتی با اصولگرایان نخواهیم داشت اما ائتلاف درون مجلس محتمل و قابل پیشبینی است. ما به دنبال این هستیم كه نمایندگان اصلاحطلب و نمایندگان اصولگرای معتدل در مجلس تعامل خوبی با یكدیگر داشته باشند و در مواقع حساس و كلیدی با هم ائتلاف داشته باشند. این مساله قابل پیشبینی است اما بر اساس آنچه از مواضع سران اصلاحطلب دیده میشود، چنین ائتلافی در انتخابات منتفی است.
• دنبال كنندگان این ائتلاف چه هدفی دارند؟
به هر حال برخی ممكن است پیشبینی یا تحلیلشان از شرایط این باشد كه اصلاحطلبان نمیتوانند اكثریت مجلس را به دست آورند و لازم بدانند كه قبل از تشكیل مجلس با اصولگرایان معتدل تعامل داشته باشند. این یك اختلاف دیدگاه است. این صحبتها و تاكیدها بیشتر از سر این موضوع است.
• طیف معتدل اصولگرایان، آقای لاریجانی و از سوی دیگر آقای ناطق نوری اساسا تمایلی به ائتلاف با جریان اصلاحطلب نشان دادهاند؟
خیر. در آنها نیز چنین تمایلی دیده نشده است.
• در مجموع رابطه اصلاحطلبان را با دولت آقای روحانی چطور ارزیابی میكنید؟ با توجه به آنچه در دو سال گذشته بین اصلاحطلبان و دولت روحانی گذشته است و اكنون كه نزدیك به انتخابات هستیم، رابطه دولت و اصلاحطلبان را چطور میبینید؟ به هر حال دولت وظایفی را در انتخابات به عهده دارد.
به هر حال این یك واقعیت است كه دولت روحانی ادعای اصلاحطلبی ندارد اما در اینكه تا الان اصلاحطلبان خود را موظف به حمایت از دولت میدانستند، تردیدی نیست. آنها این رویه حمایت از دولت را همچنان ادامه خواهند داد. دولت هم متقابلا تعامل خوبی با اصلاحطلبان دارد و تا الان جدایی محسوسی بین دولت و اصلاحطلبان احساس نشده است.
• بهترین فردی كه بتواند در انتخابات مسوولیت اصلاحطلبان را به عهده داشته باشد، كیست؟
الان مسوولیت انتخاباتی اصلاحطلبان به صورت خرد جمعی در شورایعالی سیاستگذاری است. در راس آن آقای عارف و نایبرییس آقای موسوی تبریزی و آقای لاری هستند.
• تابعیت از رهبری كاریزما در جریان اصلاحات كه در مواقع بحرانی بتواند مدیریت كند چقدر وجود دارد؟
همه تحت لوای رهبری رییس دولت اصلاحات انجام وظیفه میكنند تا الان هم شخصیت كاریزمای او بوده كه تاثیرگذار بوده است و ما را به اینجا رسانده است. تا الان آنچه حاصل شده به خاطر رییس دولت اصلاحات بوده است.
• شورایعالی سیاستگذاری و شورای راهبردی را مرهون رهبری رییس دولت اصلاحات میدانید؟
بله. هیچ تردیدی در آن نیست. رییس دولت اصلاحات بود كه توانست انسجام كنونی اصلاحطلبان برای انتخابات مجلس دهم را به وجود آورد و همه هم آن را پذیرفتهاند.
• اگر مجلس آینده مجلسی با اكثریت اصلاحطلب باشد مهمترین اولویتهای خود را بر اصلاح چه اموری باید قرار دهد؟ كدامیك از حوزههای كشور نیازمند حركت و تحول بیشتری است؟
اصلاحطلبان هر كاری كه در مجلس دهم انجام میدهند باید در قالب اسناد سراسری صورت گیرد. یكی از این اسناد مهم سند چشمانداز ٢٠ساله است و دیگری سند برنامه پنجساله ششم است. همچنین اصلاحطلبان در برنامه بودجه سالانه میتوانند نقش ایفا كنند. برنامه مفصلی در این رابطه تدارك دیده شده است كه برنامه كاری نمایندگان اصلاحطلب در مجلس آینده است. دو سالی است كه روی آن كار شده و قرار است كه نهایی شده و به كاندیداهای اصلاحطلب ابلاغ شود تا آن را در تبلیغات و برنامههایی كه در حوزههای انتخابیه دارند به مردم اعلام كنند. محورها در همه زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است.
• اشاره كردید كه دو سال است روی این برنامهها كار میشود. چه كسانی این كار را انجام دادهاند؟
در تشكیلات آقای عارف كارگروهی بوده كه روی برنامه نمایندگان اصلاحطلب در مجلس بهطور منسجم كار كرده است. همچنین در اتاق فكر آقای عارف روی آن كار شده است. احزاب به صورت مستقل كارهایی را در این زمینه انجام دادند. اینها نهایتا تجمیع و به صورت یك برنامه واحد ارایه میشود.
• مریم وحیدیان
• كمتر از سه ماه تا انتخابات مجلس دهم باقی مانده است. در حال حاضر جریان اصلاحات در چه موقعیتی قرار دارد؟
جریان اصلاحات با فراز و فرودهایی كه از زمان انتخابات ریاستجمهوری سال ٨٤ به بعد داشته تجارب مهمی را كسب كرده است. در انتخابات ریاستجمهوری ٨٤ در اثر تعدد كاندیداهای اصلاحطلب، عدم انسجام و هماهنگی در داخل جناح و وزنكشی افراد و احزاب، اصلاحطلبان میدان را به رقیب واگذار كردند و خسارت سنگینی به كشور و نظام وارد آمد و اصلاحطلبان هم دچار محدودیتها و انسداد سیاسی شدند. پس از آن انتخابات ریاستجمهوری ٨٨ امنیتی شد و هزینه سنگینی را متوجه اصلاحطلبان كرد. آنها در انتخابات ٩٢ در سایه تمكین به عقل جمعی، اجماع و اتفاق نظر توانستند به پیروزی برسند.
• برای انتخابات مجلس دهم چه شرایطی وجود دارد؟ آیا همچنان این وحدت وجود دارد یا خیر؟
اصلاحطلبان تصمیم دارند با استفاده از تجربیات سال ٩٢ به هر قیمتی كه شده انسجام و اتفاق نظر به دست آمده در سال ٩٢ را حفظ كنند. به همین خاطر سازوكارهایی را پیشبینی كردهاند. در سال ٩٢ در عین اینكه جریانهای اصلاحطلب فعالیتهای خود را بهطور مستقل انجام میدادند اما انسجامی عمومی را با محوریت رییس دولت اصلاحات به وجود آوردند. شورای راهبردی كه رییس دولت اصلاحات تشكیل داد برای همین منظور بود. چرا كه واقعیت این بوده كه ما در عین اینكه احزاب اصلاحطلب داریم اما این جریان تنها از احزاب اصلاحطلب تشكیل نشده و احزاب بخشی از جامعه بزرگ اصلاحطلبی هستند. خیل عظیمی از اصلاحطلبان عضو احزاب نیستند، اعم از نمایندگان یا مدیران ادوار اصلاحطلب، شخصیتها و عناصر تاثیرگذار ملی و منطقهای اصلاحطلب. بنابراین برای اینكه آنها تجمیع و منسجم شوند، شورای راهبردی توسط رییس دولت اصلاحات به وجود آمد كه تلاش میكرد در همه استانها، شورای اصلاحطلبان استان توسط مجامع عمومی اصلاحطلبان استان و شهرستانها انتخاب شوند و تصمیم لازم برای انتخاب كاندیدا و تعیین مصادیق كاندیداتوری به صورت غیر متمركز از پایینترین سطح تشكیلاتی یعنی حوزههای انتخابیه باشد تا اگر مشكلی پیش آمد شورای اصلاحطلبان استان ورود كند. در موارد نادری كه در استان حل اختلاف صورت نگیرد به مركز سپرده شود. استراتژی این بوده كه به هیچوجه از مركز برای حوزههای انتخابیه تصمیمگیری نشود و در كارشان تداخلی به وجود نیاید مگر در شكلدهی سازمان اصلاحطلبان. بنابراینچنین چیزی در شورای راهبردی تدوین شد و به اجرا در آمد. از سوی دیگر شورای هماهنگی اصلاحطلبان كه بر حسب طبع كاریشان كه فعالیت حزبی است برخی فعالیتهای استانی را به عهده داشتند. نهایتا قرار شد كه شورای راهبردی و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات هم در سطح ملی یكی شود و هم در سطح استانی و منطقهای. بنابراین شورایعالی سیاستگذاری تشكیل شد كه هم شورای راهبردی و هم شورای هماهنگی اصلاحطلبان و هم سازمان انتخاباتی دكتر عارف را پوشش میدهد و به تشكیلاتی واحد تبدیل شده است. در راس این تشكیلات آقای عارف قرار گرفته است. رییس دورهای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات كه آقای سید حسین موسوی تبریزی است به عنوان نایبرییس شورایعالی انتخاب شده است و آقای موسوی لاری كه رییس شورای راهبردی بود دیگر نایبرییس این شورا است. به این ترتیب با تشكیل چند كار گروه درون شورایعالی سیاستگذاری همان كار با چند اصلاح با سرعت ادامه پیدا كرده است. ما امیدوار هستیم كه در سایه این تدبیر، وفاق و همدلی اصلاحطلبان بتوانند نهایتا به لیست واحد در سراسر كشور دست یابند و از تعدد كاندیداها در حوزههای انتخابیه و رقابت درونی اصلاحطلبان جلوگیری شود. همچنین امیدواریم فضای انتخاباتی عادلانه و آزاد باشد تا كاندیداهای اصلاحطلب بتوانند به میدان رقابت پا گذارند در این صورت میتوانیم اكثریت مجلس آینده را به دست آوریم.
• اصلاحطلبان در هر دوره از انتخابات با موانعی روبهرو بودند. مهمترین موانعی كه در برابر اصلاحطلبان در انتخابات مجلس وجود داشته و دارد چیست؟
بزرگترین مانعی كه در برابر پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات وجود دارد اقدامات خارج از چارچوب قانون است كه عمدتا برای اصلاحطلبان مانع ایجاد كرده و سبب شده كه در تایید صلاحیت اصلاحطلبان اعمال سلیقه شود. امیدوار هستیم كه در این دوره كاملا با حمایت دولت ملاك ارزیابی صلاحیت كاندیداها همان منابع چهارگانه قانونی باشد به گونهای كه برخی از مداخلات خارج از قانون صورت نگیرد و از دخالتهایی كه بعضا از طرف نهادهایی كه در انتخابات جایگاه قانونی ندارند، جلوگیری شود. اجازه دهند كه مردم خودشان تصمیم بگیرند و كاندیداهای مورد نظرشان در صحنه باشند تا تضمینی برای مشاركت حداكثری مردم باشد.
• مساله تایید صلاحیتها در دورههای پیشین انتخابات نیز وجود داشت و ممكن است در این دوره از انتخابات نیز همان وضعیت برقرار باشد. شما اشاره كردید كه اصلاحطلبان در سالهای گذشته تجربیاتی به دست آوردهاند و احتمالا این تجربیات در این زمینه هم بوده است. اصلاحطلبان چه راهبردها و راهكارهایی را آموختهاند برای اینكه بتوان از این مانع عبور كرد؟
به هر حال در سالهای گذشته تجربیاتی برای اصلاحطلبان و نظام حاصل شد و موانع جدی مشاركت حداكثری مردم شناسایی شد كه در موضعگیریهای مقامات نظام خصوصا شخص رهبری در انتخابات سال ٩٢ تجلی پیدا كرد. ایشان تاكید كردند كه رای مرد حقالناس است و در حق الناس خیانت نكنید. ایشان از همه مردم اعم از كسانی كه در داخل و خارج كشور یا داخل و خارج نظام هستند دعوت كردند كه در انتخابات شركت كنند. انتخابات مجلس نهم با مشاركت حداقلی مواجه شد. مشاركت مردم یكی از مهمترین تضامین حفظ نظام است. اگر مردم مشاركت نكنند حتما با مشكل مواجه خواهیم شد ضمن اینكه ما با كشورهای دیگر فرق داریم. ما در كشوری زندگی میكنیم كه انقلاب شده است و این انقلاب با حضور مردم در صحنه به وجود آمده است. بنابراین برای حفظ آن نیز مردم باید در صحنه حضور پیدا كنند. در قانون اساسی اركان نظام طوری پیشبینی شده كه مستقیم یا با یك واسطه توسط مردم انتخاب میشوند. تاكید بنیانگذار جمهوری اسلامی هم همیشه این بوده كه میزان رای مردم است. مردم هستند كه اصالت دارند و هیچ كس حق ندارد مانع شود. اینها همه تجربیاتی بود كه به دست آمد. باید این را بدانیم كه با برخی از موانعی كه ایجاد میشود ضربه سنگینی به مشاركت مردمی وارد میشود. مقام معظم رهبری سعی كردند با بیاناتشان آن ضربه را جبران كند كه تاثیر زیادی هم داشت. از طرف دیگر دولت مصمم است. موضع ریاستجمهوری، وزیر اطلاعات و وزیر كشور این بود كه ما سعی خواهیم كرد حقی از كاندیداها ضایع نشود و ملاك ارزیابی همان مراجع چهارگانه قانونی قرار بگیرد. اگر چنین چیزی اتفاق بیفتد و امید هم در این مورد بیشتر است، امید است كه در این دوره از انتخابات نسبت به دورههای پیشین با موانع كمتری مواجه باشیم. از سوی دیگر شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان كارگروهی تحت عنوان تعامل و رایزنی را پیشبینی كرده است كه كارش تعامل با عوامل اجرایی و نظارتی است تا موانع موجود در دورههای پیشین انتخاباتی برطرف شود.
• این كار گروه تا الان هم تعاملی داشته است؟ اگر داشته این تعاملات چه نتایجی در بر داشته است؟
به صورت فردی برخی از افراد كارگروه تعاملاتی داشتند. مثلا آقای رهامی كه رییس كارگروه تعاملات است قبلا با برخی از اعضای شورای نگهبان نشستی داشته است. برخی دیگر از آقایان نیز تماسهای فردی داشتند. با دولت تا به امروز نشستهای مفصلی گذاشته شده است. با وزارت كشور، معاون اول رییسجمهور و تا جایی كه ممكن بود برخی دوستان با شخص رییسجمهور تماسهایی داشتند. چه به عنوان دستگاههایی كه نقش اجرایی انتخابات را به عهده دارند و چه به عنوان دستگاههایی كه نقش نظارتی دارند، تماسهایی داشتیم. از این پس نیز به صورت سازمان یافتهتر این تعاملات را انجام خواهیم داد.
• تا به الان نتیجه این تعاملات مثبت بوده است؟
شنیدهها حاكی است كه مثبت بوده است. حتی شنیدههایی از آیتالله هاشمیرفسنجانی هست كه او نیز ارزیابی مثبتی از تعاملات داشته است.
• واگذاری تصمیمات به شورای اصلاحطلبان در هر استان چه مزیتهایی دارد؟ اصولا تصمیمگیریهای جداگانه مشكلاتی نخواهد داشت یا باعث تفرق نخواهد بود؟
این مساله تابع برخی ملاكها و معیارهایی است كه از طرف شورایعالی سیاستگذاری به عنوان سازوكار انتخاب كاندیداها به استانها ابلاغ خواهد شد. در آن چارچوب سعی میشود افراد اصلاحطلبی كه اقبال عمومی بیشتری به آنها تشخیص داده میشود و میزان رای آوری آنها بالاتر است، انتخاب شوند. همچنین سعی میشود تا دیگران با میثاق نامهای كه در زمان كاندیداتوری امضا میكنند ملتزم شوند كه به نفع كاندیدایی كه از نظر اصلاحطلبی و رای آوری شاخص است، كنار بكشند. تلاش میكنیم در حوزههای انتخابیه تك نماینده یك كاندیدا داشته باشیم. به همان تعداد نمایندگانی كه یك استان لازم دارد به همان تعداد كاندیدای اصلاحطلب باقی بماند تا بتوانیم در مقابل رقیب آرای اصلاحطلبان را تجمیع كنیم و از تشتت آرا و در نتیجه بهرهبرداری رقیب از این جریان جلوگیری كنیم. با این سازوكاری كه پیشبینی شده ما میتوانیم به لیست واحد سراسری دسترسی پیدا كنیم. ارایه لیست واحد از طرف اصلاحطلبان بهطور جدی و سازمان یافته دنبال میشود. ما میتوانیم امیدوار باشیم كه در سایه این سازوكار نیروهایمان را در سرتاسر كشور انسجام بخشیم.
• كسانی كه در لیست تهران یا حوزههای انتخابیه به عنوان كاندید انتخاب میشوند، چه مولفهها و پارامترهایی باید داشته باشند؟ ما نیروهای متعددی با ظرفیتهای مختلف در جریان اصلاحات داریم و موانعی نیز پیشروی ما وجود دارد. با توجه به این دو موضوع كاندیدای اصلاحطلب چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
تهران سازوكار جدایی نسبت به كل كشور خواهد داشت. تنها حوزه انتخابیهای كه ناچار هستیم برای آن ستاد انتخاباتی داشته باشیم تهران است. الان در نخستین قدم تلاش میكنیم تا ستاد انتخاباتی تهران شكل گیرد. ستاد انتخاباتی تهران هنوز شكل نگرفته است. ما در شهرستانها و استانها ستاد نخواهیم داشت. ستاد انتخاباتی در آنجا توسط كاندیداهای انتخاباتی تشكیل خواهد شد اما در تهران برای ٣٠نفر یك ستاد انتخاباتی مستقل تشكیل میشود. البته این ستاد انتخاباتی مانع تشكیل ستادهای فردی و شخصی نیست. یك ستاد انتخاباتی جمعی ٣٠ نفره در تهران شكل خواهد گرفت. الان در نخستین قدم تلاش میشود كه این كار انجام شود.
• كارگروههای شورایعالی سیاستگذاری تشكیل ستاد انتخاباتی را به عهده دارند؟
نه. تشكیلات ستاد انتخاباتی جداست و ربطی به كارگروهها ندارد اما زیر مجموعه و زیرنظر شورایعالی سیاستگذاری است. آنها مینشینند و معیار و ملاك تعیین ٣٠نفر را مشخص میكنند. طبعا نوعی سهمیهبندی در تعیین ٣٠نفر كاندیدا خواهیم داشت. این سهمیهبندی میتواند از نظر اقشار اجتماعی باشد یا از نظر حضور جوانان، زنان و نخبگان پیشبینی شود. ممكن است چهرههای ملی مشخصی در لیست حضور داشته باشند. كما اینكه دكتر عارف قطعا یكی از كاندیداهاست و سر لیستی او تا الان منظور شده است. در كنار آنها ممكن است چهرههای دانشگاهی باشند. ممكن است سهمی برای جامعه كارگری، زنان و جوانان در نظر گرفته شود. این چیزی است متصور است كه در آینده در تعیین لیست ٣٠ نفره در نظر گرفته شود. ویژگیهای آن مشخصا هنوز تعیین نشده است. آن مساله منوط به شكلگیری ستاد انتخاباتی تهران است كه در حال حاضر در تدارك آن هستند.
• ویژگی كاندیداهای اصلاحطلب از نظر شما چیست؟
بنده فكر میكنم نمایندگان مجلس مخصوصا در طیف اصلاحطلب باید تركیبی از افراد مجرب و تاثیرگذار باشند، در كنار چهرههای جدید و جوان علمی و تخصصی كه بتوانند در مجلس كارایی داشته باشند و اجتماعی را تشكیل دهند كه در تعیین هیات رییسه و در كمیسیونهای مختلف به عنوان روسای كمیسیونها نقش ایفا كنند. نه میتوان تماما عرصه را به چهرههای جدید واگذار كرد و نه میتوان تنها از چهرههای مجرب و با سابقه استفاده كرد بلكه باید لیست اصلاحطلب تركیبی از این دو باشد. چهرههای سرشناس با رزومههای كاری بالا در كنار چهرههای تخصصی، دانشگاهی، زنان و جوانان باید جایی در لیست اصلاحطلبان داشته باشند.
• مساله رای آوری اهمیت دارد. چه سازوكاری باعث میشود كه چهرههای جدید بتوانند رای بیاورند؟
این مساله در هر حوزه انتخابیه متفاوت است. لیست انتخاباتی در تهران بسیار تاثیرگذار است، یعنی اگر چهرههای ناشناختهای باشند اما در لیست تهران قرار گیرند امكان رای آوری بالایی خواهند داشت. در حوزههای انتخابیه كوچكتر مثل برخی مراكز استان كه لیست تاثیرگذار است نیز میتوان سهمیه اینچنینی در نظر گرفت اما وقتی در حوزههای انتخابیه كوچكتر برویم مثل جاهایی كه تعداد انگشت شمار نماینده میخواهد دیگر لیست سراسری تعیینكننده نیست بلكه قابلیت فرد در آنجا تعیینكننده است. فرد باید در گذشته در آن منطقه كار كرده و آرای مردم را به سمت خود جلب كرده باشد.
• چه حوادث و اتفاقاتی درون اردوگاه جریان اصلاحات، چه درون مرزهای اصلاحطلبی و چه بیرون از مرزهای آن میتواند مشكل زا باشد؟
در درون جبهه اصلاحات عمدهترین عاملی كه میتواند مشكل زا باشد تفرقه و تشتت بین اصلاحطلبان است كه عملا در سال ٩٢ مرتفع شده است و در انتخابات آینده نیز با سازوكارهای تعریف شده و وفاق حاصل شده من امیدوارم كه بالای ٩٥درصد دیگر متغیرهای غیر قابل كنترل را به متغیرهای كنترل شده تبدیل كنیم. میتوان گفت نگرانی از این جنبه در داخل اردوگاه اصلاحطلبی وجود نخواهد داشت.
• الان افرادی هستند كه بر ائتلاف انتخاباتی با اصولگرایان معتدل تاكید دارند. آقای موسوی لاری هم اشاره كردند كه با اصولگرایان معتدل ائتلاف نمیكنیم. این مساله اصولا چقدر امكانپذیر است؟
ما ائتلاف انتخاباتی با اصولگرایان نخواهیم داشت اما ائتلاف درون مجلس محتمل و قابل پیشبینی است. ما به دنبال این هستیم كه نمایندگان اصلاحطلب و نمایندگان اصولگرای معتدل در مجلس تعامل خوبی با یكدیگر داشته باشند و در مواقع حساس و كلیدی با هم ائتلاف داشته باشند. این مساله قابل پیشبینی است اما بر اساس آنچه از مواضع سران اصلاحطلب دیده میشود، چنین ائتلافی در انتخابات منتفی است.
• دنبال كنندگان این ائتلاف چه هدفی دارند؟
به هر حال برخی ممكن است پیشبینی یا تحلیلشان از شرایط این باشد كه اصلاحطلبان نمیتوانند اكثریت مجلس را به دست آورند و لازم بدانند كه قبل از تشكیل مجلس با اصولگرایان معتدل تعامل داشته باشند. این یك اختلاف دیدگاه است. این صحبتها و تاكیدها بیشتر از سر این موضوع است.
• طیف معتدل اصولگرایان، آقای لاریجانی و از سوی دیگر آقای ناطق نوری اساسا تمایلی به ائتلاف با جریان اصلاحطلب نشان دادهاند؟
خیر. در آنها نیز چنین تمایلی دیده نشده است.
• در مجموع رابطه اصلاحطلبان را با دولت آقای روحانی چطور ارزیابی میكنید؟ با توجه به آنچه در دو سال گذشته بین اصلاحطلبان و دولت روحانی گذشته است و اكنون كه نزدیك به انتخابات هستیم، رابطه دولت و اصلاحطلبان را چطور میبینید؟ به هر حال دولت وظایفی را در انتخابات به عهده دارد.
به هر حال این یك واقعیت است كه دولت روحانی ادعای اصلاحطلبی ندارد اما در اینكه تا الان اصلاحطلبان خود را موظف به حمایت از دولت میدانستند، تردیدی نیست. آنها این رویه حمایت از دولت را همچنان ادامه خواهند داد. دولت هم متقابلا تعامل خوبی با اصلاحطلبان دارد و تا الان جدایی محسوسی بین دولت و اصلاحطلبان احساس نشده است.
• بهترین فردی كه بتواند در انتخابات مسوولیت اصلاحطلبان را به عهده داشته باشد، كیست؟
الان مسوولیت انتخاباتی اصلاحطلبان به صورت خرد جمعی در شورایعالی سیاستگذاری است. در راس آن آقای عارف و نایبرییس آقای موسوی تبریزی و آقای لاری هستند.
• تابعیت از رهبری كاریزما در جریان اصلاحات كه در مواقع بحرانی بتواند مدیریت كند چقدر وجود دارد؟
همه تحت لوای رهبری رییس دولت اصلاحات انجام وظیفه میكنند تا الان هم شخصیت كاریزمای او بوده كه تاثیرگذار بوده است و ما را به اینجا رسانده است. تا الان آنچه حاصل شده به خاطر رییس دولت اصلاحات بوده است.
• شورایعالی سیاستگذاری و شورای راهبردی را مرهون رهبری رییس دولت اصلاحات میدانید؟
بله. هیچ تردیدی در آن نیست. رییس دولت اصلاحات بود كه توانست انسجام كنونی اصلاحطلبان برای انتخابات مجلس دهم را به وجود آورد و همه هم آن را پذیرفتهاند.
• اگر مجلس آینده مجلسی با اكثریت اصلاحطلب باشد مهمترین اولویتهای خود را بر اصلاح چه اموری باید قرار دهد؟ كدامیك از حوزههای كشور نیازمند حركت و تحول بیشتری است؟
اصلاحطلبان هر كاری كه در مجلس دهم انجام میدهند باید در قالب اسناد سراسری صورت گیرد. یكی از این اسناد مهم سند چشمانداز ٢٠ساله است و دیگری سند برنامه پنجساله ششم است. همچنین اصلاحطلبان در برنامه بودجه سالانه میتوانند نقش ایفا كنند. برنامه مفصلی در این رابطه تدارك دیده شده است كه برنامه كاری نمایندگان اصلاحطلب در مجلس آینده است. دو سالی است كه روی آن كار شده و قرار است كه نهایی شده و به كاندیداهای اصلاحطلب ابلاغ شود تا آن را در تبلیغات و برنامههایی كه در حوزههای انتخابیه دارند به مردم اعلام كنند. محورها در همه زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است.
• اشاره كردید كه دو سال است روی این برنامهها كار میشود. چه كسانی این كار را انجام دادهاند؟
در تشكیلات آقای عارف كارگروهی بوده كه روی برنامه نمایندگان اصلاحطلب در مجلس بهطور منسجم كار كرده است. همچنین در اتاق فكر آقای عارف روی آن كار شده است. احزاب به صورت مستقل كارهایی را در این زمینه انجام دادند. اینها نهایتا تجمیع و به صورت یك برنامه واحد ارایه میشود.
• روزنامه اعتماد، شماره 3419، 29 آذر 1394
نظرات بینندگان