تداوم ديوانسالاری
شعبانعلی اسدپور لاكه
انسان امروزی انسانیست نو؛ انسان نو، انطباقپذیر، مستقل، كارآمد و معطوف به برنامهریزی بلندمدت است، جهان را تغییرپذیر میداند و بالاتر از همه، نسبت به توان خود برای ایجاد تحول و دگرگونی اطمینان دارد. به همین دلیل آخر است كه مشتاق و علاقهمند به مشاركت سیاسی است، در برابر، انسان سنتی؛ نگران، بدگمان، عاری از بلندپروازی، متمایل به نیازهای آنی، قضا و قدری و محافظهكار است.
اگر میبینیم قدرت اقتصادی در جوامع شرق آسیا دنیاگیر شده و مازاد تراز تجاریشان ابرقدرتها را به زانو درآورده است به این خاطر است كه افراد در همه سطوح عمیقا به سلسله مراتب اجتماعی احترام میگذارند. اهداف ملی و گروهی را بر هدفهای شخصی مقدم میشمارند، مردم به سختكوشی و قبول زحمت خو گرفتهاند، به كار و وظایف شغلی خود پایبندی و توجه فوقالعاده دارند، قانون در جامعه بسیار محترم است، نظم و دقت در كار، حرمت خاصی دارد و هر كس در چارچوب وظایف و اختیارات خود عمل میكند. نگارنده حداقل بیشتر از ٢٠ سال از عمر خدمتی خود را در بنادر و جزایر جنوب با سرنشینان و مسوولان ریز و درشت كشتیهای خارجی و اتباع كشورهای مختلف جهان گذرانده و خصوصیات كاری آنان را به دقت تحت نظر داشتهام و به عنوان یك صاحبنظر از مهمترین علل موفقیت آنها را نظام مبتنی بر شایستگی با شایستهگزینی، یعنی به كار گماردن افراد لایق، كاردان و دارای تخصص برای تصدی مسوولیتهای مختلف اجتماعی میدانم، در این جوامع، ملاك اصلی استخدام و ارتقای افراد نه پیوندهای شخصی و خانوادگی و گروهی و طبقاتی، بلكه توانمندیهای فردی، موفقیتهای تحصیلی و پذیرفته شدن در آزمونهای مربوطه است، از این رو بسیاری از اندیشمندان بر این باورند كه افزون بر عناصر و عوامل سیاسی و اقتصادی مانند موقعیت خاص استراتژیك، برخی از عناصر فرهنگی چون اخلاق كاری، صرفهجویی، پشتكار، ارج نهادن به مهارتهای تجربی، اجتناب از درگیری و ستیزهجویی گروهی، جناحی، زیر پا نهادن اخلاق انسانی و قراردادهای اجتماعی، رعایت نظم و تقوا، وفاداری به اهداف، منابع و مصالح ملی، رعایت دقیق قوانین، اعمال سیاستهای اقتصادی دقیق و متناسب با شرایط ملی و بینالمللی میتوانند در پیشرفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشورها ایفای نقش كنند اما با نهایت تاسف تداوم دیوانسالاری و خرید و فروش مناصب اداری در كشور ما در قرون اخیر از یك سو و فامیلبازی گسترده در همه ادوار و حتی امروز از سوی دیگر و مزید بر آن حب و بغضهای ریشهدار سردمداران با یكدیگر و آثار مخرب آن در تمامی سطوح و ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی آن تمامیت جامعه و نظام سیاسی ما را تحتالشعاع خود قرار داده و موجبات فقر عمومی و عقبماندگی، دزدی، اختلاس، دروغگویی و دهها مشكل اساسی را فراهم كرده است.
اگر میبینیم قدرت اقتصادی در جوامع شرق آسیا دنیاگیر شده و مازاد تراز تجاریشان ابرقدرتها را به زانو درآورده است به این خاطر است كه افراد در همه سطوح عمیقا به سلسله مراتب اجتماعی احترام میگذارند. اهداف ملی و گروهی را بر هدفهای شخصی مقدم میشمارند، مردم به سختكوشی و قبول زحمت خو گرفتهاند، به كار و وظایف شغلی خود پایبندی و توجه فوقالعاده دارند، قانون در جامعه بسیار محترم است، نظم و دقت در كار، حرمت خاصی دارد و هر كس در چارچوب وظایف و اختیارات خود عمل میكند. نگارنده حداقل بیشتر از ٢٠ سال از عمر خدمتی خود را در بنادر و جزایر جنوب با سرنشینان و مسوولان ریز و درشت كشتیهای خارجی و اتباع كشورهای مختلف جهان گذرانده و خصوصیات كاری آنان را به دقت تحت نظر داشتهام و به عنوان یك صاحبنظر از مهمترین علل موفقیت آنها را نظام مبتنی بر شایستگی با شایستهگزینی، یعنی به كار گماردن افراد لایق، كاردان و دارای تخصص برای تصدی مسوولیتهای مختلف اجتماعی میدانم، در این جوامع، ملاك اصلی استخدام و ارتقای افراد نه پیوندهای شخصی و خانوادگی و گروهی و طبقاتی، بلكه توانمندیهای فردی، موفقیتهای تحصیلی و پذیرفته شدن در آزمونهای مربوطه است، از این رو بسیاری از اندیشمندان بر این باورند كه افزون بر عناصر و عوامل سیاسی و اقتصادی مانند موقعیت خاص استراتژیك، برخی از عناصر فرهنگی چون اخلاق كاری، صرفهجویی، پشتكار، ارج نهادن به مهارتهای تجربی، اجتناب از درگیری و ستیزهجویی گروهی، جناحی، زیر پا نهادن اخلاق انسانی و قراردادهای اجتماعی، رعایت نظم و تقوا، وفاداری به اهداف، منابع و مصالح ملی، رعایت دقیق قوانین، اعمال سیاستهای اقتصادی دقیق و متناسب با شرایط ملی و بینالمللی میتوانند در پیشرفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشورها ایفای نقش كنند اما با نهایت تاسف تداوم دیوانسالاری و خرید و فروش مناصب اداری در كشور ما در قرون اخیر از یك سو و فامیلبازی گسترده در همه ادوار و حتی امروز از سوی دیگر و مزید بر آن حب و بغضهای ریشهدار سردمداران با یكدیگر و آثار مخرب آن در تمامی سطوح و ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی آن تمامیت جامعه و نظام سیاسی ما را تحتالشعاع خود قرار داده و موجبات فقر عمومی و عقبماندگی، دزدی، اختلاس، دروغگویی و دهها مشكل اساسی را فراهم كرده است.
• عضو هیأت مدیره جمعیت گیلانیهای مقیم تهران
•• روزنامه اعتماد، شماره 3417، 26 آذر 1394
•• روزنامه اعتماد، شماره 3417، 26 آذر 1394
نظرات بینندگان