تركيه آتش بحران با روسيه را كنترل كرد؟
دکتر فیاض زاهد
ایران همواره بر حل و فصل مسائل و تنشهای موجود از طریق گفتوگو، مصالحه و همكاریهای منطقهای و بین المللی تاكید داشته و این همان راهبردی است كه در پرونده هستهای خویش دنبال كرد. از این روی در پی تنشهای اخیر میان تركیه و روسیه نیز دولت ایران به جانبداری از هیچیك از دو كشور برنخاسته و تنها به دعوت مسكو و آنكارا به خویشتنداری و عدم اتخاذ سیاستهای تند و منفی اكتفا كرد و بارها پس از واكنشهای منفی اردوغان متذكر شد تهران دنبال تنش در روابط ایران وتركیه و حتی مسكو و آنكارا نیست اما تركیه برخلاف رویكرد معقول مقامات ایران مسائلی را به میان آورد كه چندان مطلوب نبود. از این روی نمیتوان اظهارات روزهای اخیر اردوغان را تنها یك سوء تفاهم قلمداد كرد و از آن به سهولت گذشت و این اظهارات نیاز به تذكر جدی دولت ایران دارد. اردوغان بیش از هر چیز علاقهمند به ایجاد جبهههای جدید و افراطی در منطقه است تا از این طریق مساله سرنگونی هواپیمای روسی و فشارهای مسكو به تركیه و باز شدن پرونده همكاریهای اقتصادی تركیه با داعش را تحتالشعاع قرار دهد. این درست همان اقدامی بود كه با ورود بخشی از نیروهای نظامی خود به عراق انجام داد. بر اساس اطلاعات منابع غربی و منطقهای، اردوغان و دولتش در ارتباطات مشكوكی با گروه تروریستی داعش هستند همانطور كه در مساله كوبانی نیز شاهد بودیم پس از گذشت یكماه و نیم جنگ كردهای سوریه در كوبانی با داعش، اردوغان هیچ اقدامی در جهت كمك به كردهای عین العرب یا به عبارتی كوبانی انجام نداد. تركیه در آن زمان درصدد ایجاد یك جبهه فرعی برای مبارزه با كردهای تركیه به بهانه مبارزه دوگانه با تروریستهای داعش بود به همین علت این گمان را تقویت میكرد كه اردوغان مساله بشار اسد را از یك ماجرای راهبردی و استراتژیك تبدیل به یك مساله شخصی كرده است. همچنین اردوغان پس از برآورد نامناسب خود درباره دولت اسد همچنان در مسیر غلط خود در ائتلاف آشكار با دولت امارات و عربستان سعودی كه از آنها به عنوان تامین كننده مسائل مالی، امنیتی و سیاسی خویش استفاده میكرد و از زمانی كه روسیه طی هماهنگیهای پنهان با دولت ایالات متحده و هماهنگی آشكار با ایران تصمیم به بمباران خط انتقال سوخت داعش به تركیه گرفت بر اساس اطلاعات جدیدی كه توسط برخی منابع خارجی منتشر شد به دستور مستقیم اردوغان هواپیمای روسی سرنگون و منطقه از آن پس وارد یك چالش جدی شد. گرچه بعید به نظر میرسد كه روسیه و تركیه وارد یك جنگ نظامی شوند اما دولت تركیه نیز توانست از طرق مختلف دیپلماتیك به گونهای نظر روسها را جلب و آتش بحران را كنترل كند اما این مساله نمیتواند بدین مفهوم باشد كه روسیه اقدام اخیر تركیه را به فراموشی سپرده و اقدامات تلافیجویانه خویش را در تحریمهای اقتصادی و فشار دیپلماتیك محدود خواهد كرد. بهطور قطع در فرصتی مناسب مسكو از تواناییهای امنیتی خود در به هم زدن بالانس ثبات امنیت در تركیه استفاده خواهد كرد.
• نویسنده و استاد دانشگاه
•• روزنامه آرمان امروز، شماره 2924، 23 آذر 1394
•• روزنامه آرمان امروز، شماره 2924، 23 آذر 1394
نظرات بینندگان