ایران جزء چند کشور نخست دنیا در زمینه استفاده از چای است، اما بخش عمده این محصول پرمصرف از سایر کشورها وارد میشود.
ایران جزء چند کشور نخست دنیا در زمینه استفاده از چای است، اما بخش عمده این محصول پرمصرف از سایر کشورها وارد میشود. این درحالی است که ۹۰ درصد چای تولیدی کشور در گیلان و زمینهای سرسبز لاهیجان تولید میشود و چایکاران به این امید زمینهای خود را به زیر کشت میبرند که محصولشان فروخته شود؛ اما سالهاست که محصول چای شمال روی دست چایکاران باقی میماند و به فروش نمیرسد. به گزارش "لاهیگ" به نقل از "صمت"، هر سال نیز از میزان سطح زیر کشت چای شمال کاسته میشود؛ اما در این شرایط آنها برای رونق کارشان امید داشته و انتظار یاری از مسئولان و دولت دارند. در سال جاری دولت و مسئولان برای کم کردن ضرر چایکاران از قبل اقداماتی انجام داده و تصمیماتی گرفتهاند تا شاید بتوانند بدین طریق مانع زیاندهی چایکاران شوند. البته باید منتظر ماند و دید تا چه حد این نوع از سیاستگذاریها و تصمیمگیریها بر کاهش زیاندهی چایکاران تأثیرگذار خواهد بود.
تولید ۱۹ هزار تن چای رئیس اتحادیه چایکاران شمال در گفتوگو با "صمت" میگوید: در سال جاری محصول چای استان گیلان بهتر از سال گذشته بود و در مجموع تولید چای در امسال حدود ۶ هزار تن بیشتر از سال گذشته بود و به ۱۹ هزار تن رسید که البته مطلوب نیست؛ اما در مقایسه با سال گذشته بد نیست. ایرج هوسمی تأکید میکند: سال گذشته وضعیت خشکسالی تا حدی برای باغهای چای مشکل ایجاد کرد که چایکاران ما از ۴ دور بهرهبرداری فقط توانستند ۳ دور چای برداشت کنند. گفتنی است در امسال نیز چایکاران فقط توانستهاند ۳ دور بهرهبرداری داشته باشند. وی تصریح میکند: مزارع چای اکنون بیمار هستند و نیاز به خدمت دارند؛ اما متأسفانه وضعیت مالی چایکاران ما در حدی نیست که بتوانند مزارع را احیاء کنند. در نتیجه تا زمانی که مزارع احیاء نشوند، ما با مشکل تولید چای در کشور روبهرو خواهیم بود. رئیس اتحادیه چایکاران شمال اظهار میکند: مزارع چای گیلان نیاز به حمایت دارند و باید برای آنها هزینه شود. اگر هزینههای لازم انجام نشود، ما دیگر هرگز نمیتوانیم به تولید چای تا سقف ۷۰ هزار تن برسیم. البته این میزان از تولید هرگز دور از ذهن نیست، زیرا چایکاران در گذشته این میزان از چای را توانستهاند تولید کنند. هوسمی با تأکید بر ضرورت افزایش تولید چای در کشور اظهار میکند: اگر نتوانیم میزان تولید چای را افزایش دهیم، بهطور قطع مردم نیز در نبود چای باکیفیت ایرانی در بازار، چای بیکیفیت خارجی که همه اسانس و رنگ اسانس است را مصرف خواهند کرد.
اشتغال بیش از ۵۰ هزار خانوار در چایکاری رئیس سازمان چای کشور نیز در گفتوگو با "صمت" اظهار میکند: چای ایرانی تنها محصول کشاورزی در دنیاست که در تولید آن هیچگونه سموم شیمیایی، علفکشها و آفتکشها استفاده نمیشود. محمدولی روزبهان با اشاره به اینکه چایهای خارجی این مزیت را ندارند، تصریح میکند: چایکاران دیگر کشورهای تولیدکننده چای به دلیل شرایط آب و هوایی، هجوم آفتها و بیماریها مجبور هستند از سموم شیمیایی استفاده کنند. وی میگوید: در استانهای گیلان و مازندران شرایط اقلیمی و تجربه سرمای زیر صفر درجه و گرمای مناسب موجب شده آفتها به کشت چای آسیب وارد نکنند. به همین دلیل چایکاران در تولید این محصول از سموم و داروها برای کشتن آفتها استفاده نمیکنند. رئیس سازمان چای کشور در ادامه تأکید میکند که عاری بودن چای ایرانی از سموم کشاورزی باعث شده چای ایرانی در کشورهای دیگر خریدار بیشتری داشته باشد و تاجران و بازرگانان خارجی برای خرید این چای رغبت بیشتری از خود نشان بدهند. روزبهان خاطرنشان میکند: چای داخلی با نشان (برند) های مشخص و معتبر داخلی و همچنین با نظارت سازمان ملی استاندارد و معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت تولید و عرضه میشود. وی با اشاره به اینکه چای تولید داخل حدود ۱۸ درصد نیاز کشور را تأمین میکند، میگوید: بعد از سال 1388 هیچ چای سنواتی در انبارها وجود ندارد. گفتنی است، به این محصول قبل از آنکه قابلیت غذایی خود را از دست دهد، فقط بهعنوان مصارف غیرخوراکی اجازه فروش در خارج از کشور داده میشود. رئیس سازمان چای کشور با اعلام پایان فصل خرید تضمینی برگ سبز چای میافزاید: در امسال ۸۶ هزار و ۸۲۸ تن برگ سبز چای درجه یک و دو، از کشاورزان چایکار استانهای گیلان و مازندران بهصورت تضمینی خریداری شده است. روزبهان ارزش ریالی برگ سبز خریداری شده امسال را یک هزار و ۳۶۵ میلیارد ریال اعلام کرده و میگوید: از این مقدار برگ سبز خریداری شده بیش از ۱۹ هزار و ۵۳۶ تن چای خشک بهدست آمده است. وی از اقدامات مؤثر سازمان چای کشور در امسال خاطرنشان میکند: اجرای طرح بهزراعی در مساحت تقریبی ۴ هزار و ۵۰۰ هکتار از باغها، احیای حدود ۳ هزار هکتار از باغهای چای، تشکیل صندوق حمایت از صنعت چای با مشارکت حدود ۲۵ هزار نفر از چایکاران و صاحبان کارخانههای چایسازی، جلوگیری از عرضه چای سنواتی در بازار مصرف و افزایش قیمت چای خشک تولیدی و پرداخت ۱۰۶ میلیارد ریال وام بهزراعی مهمترین اقداماتی است که در زمینه حمایت از چایکاران انجام شده است. رئیس سازمان چای کشور یادآور میشود: ۱۶۵ واحد چایسازی در استانهای شمالی فعالیت دارند که بیش از ۱۵۰ واحد در امسال به منظور خرید تضمینی برگ سبز چای با سازمان چای قرارداد منعقد کردهاند. روزبهان تصریح میکند: همچنین در دو استان گیلان و مازندران بیش از ۲۵ هزار هکتار باغ چای وجود دارد که بیش از ۵۰ هزار خانوار کشاورز نیز به امر چایکاری اشتغال دارند. میزان چای مصرفی سالانه کشور حدود یکصد هزار تن است. چای عضوی جداییناپذیر از سفرههای ایرانی است. ایرانیها در وعدههای مختلف چای مصرف میکنند و این مسأله باعث شده ایران بازار بزرگی برای این محصول گیاهی باشد. ضعف صنعت چای در ایران تأثیری بر مصرف چای نخواهد داشت، بلکه تنها سهم بزرگتری از بازار کشور را در اختیار عرضهکنندگان خارجی قرار خواهد داد. سازمان چای هرچند بارها بر تمایل و برنامهریزی این سازمان به احیاء این صنعت در کشور اشاره کرده، اما تا کنون برنامهای جامع و دقیق برای نیل به این هدف ارائه نکرده است. باید دید برنامهای برای نجات این صنعت وجود دارد یا در سالهای آینده نوشیدن چای ایرانی تبدیل به خاطرهای برای کهنسالان خواهد شد؟