معادلات اقتصاد ایران در پسابرجام
سیده فاطمه مقیمی
موقعیت ایران در عرصه بینالمللی، بعد از حصول توافق «برجام» بهطور چشمگیری ارتقا یافته است و اینك نگاه جهان در ابعاد گوناگون به سوی ایران است. وجود ظرفیتهای متنوع و جذاب در اقتصاد ایران، موجب شده تا شركتهای عمده اقتصادی از گوشه و كنار دنیا، تمایل بسیاری برای ورود به بازارهای سرمایهگذاری كشور داشته باشند. پهنه وسیع جغرافیایی، نیروی انسانی تحصیلكرده و جوان، زمینههای موجود در عرصههای زیرساختی و طرحهای توسعهای، ناوگان گسترده حمل و نقل و بسیاری دیگر از ظرفیتهای بالقوه بازار ایران به علاوه اراده دولت یازدهم در ترغیب و جذب سرمایهگذاران خارجی، در مجموع فرصتهای مغتنمی را فراهم آورده است تا اقتصاد ایران، تحركی باثبات را تجربه كند. با این همه، نباید از نظر دور داشت كه این اتفاق در صورتی میتواند رخ دهد كه هم دولت ایران و هم سرمایهگذاران مشتاق خارجی از فرصتهای حاصلشده به نحو احسن بهرهبرداری كنند. عمدهترین مزیت ایران، در میان كشورهای خاورمیانه، موقعیت جغرافیایی ممتاز آن در بین كشورهای همسایه است، به گونهای كه آن را به دروازه منتهی به آسیای میانه و شرق دور بدل ساخته است و همین قابلیت، میتواند عاملی باشد تا فرصتهایی مغتنم در بخش ترابری و ترانزیت كالا، در اختیار بخش خصوصی ایران قرار گیرد. این موقعیت ژئوپولتیكی ممتاز نه تنها برای ایران دارای اهمیت است، بلكه برای منطقه هم میتواند بسیار مفید باشد. دومین مزیت بازار سرمایهای ایران، وجود زیر ساختهای حمل و نقل و ترابری است كه در امر نقل و انتقال كالاها و اجناس تجاری در پهنه جغرافیای ایران و فراتر از مرزهای آن در كشورهای هممرز با ایران، میتواند برای شركتهای سرمایهگذار خارجی، ترغیبكننده باشد. در این بخش، علاوه بر گستردگی ناوگان ریلی در سراسر كشور، جادهها و بزرگراههای بسیاری هم وجود دارد كه به شكل مویرگی تا عمق مناطق ایران میرود و میتواند ترانزیت محصولات و تولیدات را با كمترین هزینههایی در این حوزه ممکن کند. ضمن اینكه، در بخش بنادر و اسكلهها نیز، ایران ظرفیتهای قابل قبول و گستردهای، هم در حوزه دریایی جنوب و هم در حوزه دریایی شمال دارد. هر چند ممكن است، این بنادرآن چنان كه باید ظرفیت پذیرش حجم وسیعی از مبادلات تجاری را نداشته باشند، اما حتی خود این بنادر هم میتوانند به عنوان طرحهای توسعهای، مورد توجه سرمایهگذاران خارجی قرار گیرند. مزیت دیگر، جمعیت جوان، تحصیلكرده و با انگیزهای است كه به عنوان نیروی كار پویا و ارزان میتوانند در اعتلای تولید و اقتصاد ایران مورد توجه ویژه فعالان عرصه صنعت، تولید و اقتصاد كشور قرار گیرند. مزیت بسیار مهم دیگر ایران نسبت به كشورهای منطقه خاورمیانه، وجود امنیت پایدار در آن است. در حالی كه تمامی كشورهای خاورمیانه، هر كدام به گونهای گرفتار چالشهای امنیتی هستند، ایران در این میان، به واقع در حكم جزیره امن و باثبات است و این امنیت پایدار، عمدهترین سرمایهای است كه شركتهای خصوصی خارجی را ترغیب خواهد كرد تا هر چه زودتر و با مشاركت هر چه بیشتر، به بازارهای ایران ورود كنند. در مجموع، آینده اقتصادی ایران، به ویژه بعد از لغو تحریمها، در راستای رسیدن به شاخصهای معتبر اقتصاد جهانی و به سمت رشد و شكوفایی در حركت خواهد بود. باید در نظر داشت، شركتهایی كه قصد ورود به بازار ایران برای سرمایهگذاریهای دراز مدت و با ثبات را دارند، دیدگاهی مبتنی بر معادلات برد- برد را مد نظر گیرند، به این معنا كه تنها به فكر اكتساب سودهای كلان از قبل اقتصاد ایران نبوده، بلكه در كنار فعالیتهای اقتصادی، در جهت بالندگی تولید در ایران حركت كنند و در این راستا، سرمایهگذاری در طرحهای توسعهای و پروژههای زیرساختی قطعا باید در اولویت برنامههای آنها قرار گیرد. بنابراین، آنچه باید در بخش نرمافزاری مورد توجه ویژه دولتمردان ایران قرار گیرد، تمركز روی اصلاح قوانین تجارت خارجی است. به هر حال، قریب به چهار دهه، اقتصاد ایران، ارتباطات محدودی با اقتصاد جهان داشته و بسیاری از الزامات تجارت جهانی و بازار اقتصاد آزاد در قوانین تجاری ما مد نظر قرار نگرفته است و اكنون برای سرمایهگذاران خارجی به نوعی ایجاد مانع میكند. بر همین مبنا بهترین اقدامی كه ایران باید انجام دهد، این است كه با نگاه جدیدی قوانین تجاری مربوط به سرمایهگذاری خارجی را تدوین کند تا سرمایهگذاران خارجی برای انجام فعالیتهایشان یاری شوند، ضمن اینكه دولت باید سرمایههای شركتهای خارجی را كه در ایران اقدام به فعالیتهای اقتصادی، تولیدی و توسعهای میكنند، تضمین کند. به نظر میرسد در پساتحریم، با امضای تفاهمنامههای دو جانبه و حتی چندجانبه، فرصتهای مغتنمی برای اقتصاد ایران به وجود خواهد آمد تا پلكان رشد در شاخصهای متنوع اقتصادی را طی كرده و به باشگاه اقتصادهای برتر وارد شود.
• عضو گیلانی اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تهران
•• روزنامه آرمان امروز، شماره 2876، 21 مهر 1394
•• روزنامه آرمان امروز، شماره 2876، 21 مهر 1394
نظرات بینندگان