نکوداشت 84 سالگی استاد حسین محجوبی برگزار شد
سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران گفت: با اینکه حسین محجوبی در آثارش با زبان جهانی سخن میگوید، اما در آثار او، شاهد تأثیر اقلیم و زادگاه هستیم.
آیین نکوداشت حسین محجوبی همزمان با 84 سالگی این هنرمند برجسته به همت نگارخانه آشیان نقش و مهر و همکاری گالری ایده در سالن اجتماعات موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.
به گزارش "لاهیگ" به نقل از روابط عمومی موزه هنرهای معاصر تهران، در این مراسم که با حضور معاون امور هنری و مدیرکل مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همراه بود، چهرههای مختلف هنری و هنرمندانی همچون جواد مجابی، محمد شمس لنگرودی، محمد سریر، طاها بهبهانی و ... نیز حضور داشتند.
سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران در ابتدای این مراسم ضمن خیرمقدم به حاضران، جشن تولد 84 سالگی حسین محجوبی را تبریک گفت و با اشاره به آشناییاش با حسین محجوبی اظهار کرد: آشنایی من با حسین محجوبی به 30 سال پیش و دورانی که در کیهان فرهنگی کار میکردم، باز میگردد. در آن زمان، من گفتوگویی با او انجام دادم و همین دیدار و گفتوگو، زمینه دوستی ما را فراهم کرد؛ دوستیای که امروز من بر آن میبالم.
مجید ملانوروزی با بیان این مطلب که معمولاً مدیران در هر مراسم به ذکر خیرمقدم اکتفا میکنند، افزود: اما من اینبار میخواهم پا را از یک مدیر فراتر بگذارم و درباره آثار حسین محجوبی سخن بگویم. معمولاً در بررسی آثار بزرگان میتوان به دو نکته سیر آفاق و انفس اشاره کرد. سیر آفاق، متمرکز بر اقلیم و جغرافیاست و گذر جغرافیایی و اقلیم، تأثیر شگرفی بر زیباییشناسی فرهنگ، موسیقی و معماری ما داشته است و این تأثیرات را در آثار حسین محجوبی نیز شاهد هستیم.
وی ادامه داد: با اینکه حسین محجوبی در آثارش با زبان جهانی سخن میگوید، اما در آثار او، شاهد تأثیر اقلیم و زادگاه هستیم. همواره در ادبیات ما، شاعران و نویسندگان به زاد و بوم خود توجه داشتهاند و مثلاً در شاخه شعری که در خراسان بزرگ بالنده شده است، شاعرانی چون اخوان و اسماعیل خویی همواره به زادگاه خود توجه داشتهاند و یا شاعرانی چون نیما، ابتهاج و نصرت رحمانی به فرهنگ و عناصری که در زادگاه خود به چشم میخورد، توجه داشتهاند.
به گفته ملانوروزی، بهدلیل گسترگی زاد و بوم ایرانی، با گسترگی و تنوع در آثار ادبی و هنری روبهرو هستیم و زمانی که یک هنرمند میخواهد با جهان خود سخن بگوید، باید آثارش رنگ و بوی خودش را بگیرد و در واقع امضای خود هنرمند را داشته باشد و حسین محجوبی از جمله هنرمندانی است که مؤلف است.
مدیرکل مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به نمود سفالینهها، خانههای شیروانی، درختان و فضای سبز در آثار حسین محجوبی، گفت: درخت که در آثار محجوبی نمود بارزی پیدا کرده است، ریشه در فرهنگ ما دارد و اگر به تاریخ و اسطورههای ایرانی نگاه کنیم، با درخت آسوریک یا درخت طوبی و یا درختان دیگری آشنا میشویم.
ملانوروزی ادامه داد: اسب نیز در فرهنگ ایرانی از جایگاه ویژهای برخوردار است و بیشتر پادشاهان ایرانی، نام خود را بهعنوان دارندگان اسب به ثبت رساندهاند و اسبهایی چون رخش و ذوالجناح در فرهنگ ایرانی و اسلامی از جایگاه ویژهای برخوردار هستند.
محبوبی فروتنی ذاتی و زندگی را در آثارش انعکاس میدهد
در ادامه، محمد شمس لنگرودی با بیان این مطلب که از نقاشی سر در نمیآورد، گفت: من سالها پیش وقتی حسین محجوبی را از نزدیک نمیشناختم، همواره با این پرسش روبهرو بودم که چرا او در دورهای که همه کنش اجتماعی دارند، در آثارش بهجای اینکه بهعنوان یک کنشگر سیاسی و اجتماعی عمل کند، همچنان طبیعت را به تصویر میکشد.
او افزود: اما در سالهای اخیر وقتی با حسین محجوبی از نزدیک بهواسطه علیمحمد مسیحا آشنا شدم، متوجه شدم که او انسان بسیار بزرگی است و اتفاقاً در آثارش فروتنی ذاتی و زندگی را انعکاس میدهد. او در دورهای که ما بهدلیل واخوردگیهای زندگی، فعالیت جدی نداشتیم، برای زندگی بهتر معنا میساخت و یکی از خدمات مهم او در تمام این سالها، طراحی پارکها برای بهتر زندگی کردن ما بود که از چشم افرادی چون من دور مانده بود.
این شاعر معاصر با بیان این مطلب که برخی از افراد به زندگی معنای جدیدی میبخشند و برخی نیز زندگی را کدر میکنند، اضافه کرد: حسین محجوبی از جمله هنرمندانی است که معنای جدیدی به زندگی اضافه میکند و من بسیار خوشحالم که او را میشناسم و میتوانم ادعا کنم از دوستان او هستم.
به گفته او، محجوبی با اینکه وارد هشتاد و چهارمین سال زندگیاش شده است، اما با پویایی و توان بالا و همچنان با همان انرژی که 30 سال پیش داشت، مشغول به کار و زندگی است و هنوز مشغول خلق اثر است.
وی تصریح کرد: شور و عشقی که در وجود و آثار محجوبی موج میزند، واقعاً من را منقلب میکند. او با خلق درخت و اسبهای بینظیرش، معنای جدیدی به زندگی اضافه کرده است. هر بار که درختان و اسبهای او را میبینم، ایستادگی و مقاومت در برابر مشکلات در من قوت میگیرد.
شمس لنگرودی در پایان سخنانش گفت: کسانی چون سیمین بهبهانی و حسین محجوبی، شخصیت و هنرشان از هم جدا نیست و با حضور و آثارشان، زندگی را برای ما تحملپذیر میکنند.
در این بخش از مراسم، پریسا شاد قزوینی از سوی انجمن علمی هنرهای تجسمی، لوح تقدیری با حضور معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به حسین محجوبی اهداء کرد.
فرهنگ حقشناسی را در جامعه رواج دهیم
در ادامه، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن تبریک تولد حسین محجوبی، گفت: من امیدوارم که بهزودی برگزاری چنین مراسمهایی را خود بخش خصوصی برعهده بگیرد و معاونت هنری هم هر کمکی که لازم بود در اختیار این مؤسسات بگذارد.
علی مرادخانی افزود: ما هنرمندان بسیار بزرگ و مهمی داریم و بسیار خوب است که در زمان حیاتشان، قدر آنها را بدانیم. این هنرمندان بزرگ با استمرار و کوششی که کردهاند، سهم بهسزایی برای انتقال هنر به نسلهای بعد داشتهاند و حسین محجوبی نیز یکی از این بزرگان است.
وی یادآور شد: باید هنرمندان جوان نیز قدر بزرگان را بدانند و حقشناسی خود را نسبت به بزرگان ابراز کنند و باید این فرهنگ حقشناسی بیش از گذشته در جامعه ما رواج پیدا کند.
مرادخانی در پایان سخنانش اظهار کرد: امروز خوشحالم که در موزه هنرهای معاصر از مقام استاد بزرگی چون حسین محجوبی تجلیل میکنیم.
در ادامه این مراسم، فیلم مستند "دلواپس درختان بوم" ساخته علیمحمد مسیحا پخش شد. در این فیلم، چهرهها و شخصیتهای مهم هنری، از جمله علیاکبر صادقی، جلال ستاری، ایران درودی، احمد عالی، جواد مجابی، خسرو سینایی، کامران عدل و اعضای خانواده حسین محجوبی درباره شخصیت و آثار او سخن گفتند و ضمن معرفی آثار او، زندگی 84 ساله این نقاش و طراح پیشکسوت مرور شد.
معمار و نقاش ازل خداوند است
در ادامه این مراسم، حسین محجوبی ضمن قدردانی از محبت کسانی که در این مراسم شرکت کردهاند، گفت: باید اعتراف کنم که معمار و نقاش ازل خداوند است و من شانس این را داشتهام که این زیبایی را با تمام وجودم حس کنم.
او ادامه داد: آثار و تابلوهای کوچک من حتی ذرهای از زیباییای که خداوند در جهان به ودیعه نهاده است را منعکس نمیکند. خداوند واقعاً هنرمند بزرگی است که آسمان، زمین، دریاها و درختان را به این عظمت و زیبایی خلق کرده است و هیچ معمار و نقاشی نمیتواند این زیبایی و عظمت را هرچند که چیرهدست باشد به تصویر بکشد.
این معمار و نقاش معاصر با بیان این مطلب که انسان اشرف مخلوقات است، افزود: با اینکه تکنولوژی بسیار پیشرفت کرده است، اما هیچ دوربینی نمیتواند همچون چشم تیزبین انسان، زیباییای که خداوند به انسان هدیه داده را ببیند.
محجوبی در پایان سخنانش در کمال فروتنی از مسئولان موزه هنرهای معاصر و علیمحمد مسیحا که فیلم مستندی درباره او ساخته بود، قدردانی کرد.
علیمحمد مسیحا ـ شاعر و کارگردان مستندساز ـ هم اعلام کرد که بهزودی فیلم مستند "دلواپس درختان بوم" عرضه عمومی خواهد شد.
محجوبی عمرش را پای معلمی گذاشت
در ادامه، نشست نقد و بررسی آثار حسین محجوبی با حضور هادی سیف و فرزانه محجوبی برگزار شد.
هادی سیف در این نشست گفت: برای من مایه افتخار است که سالهای سال با آثار حسین محجوبی زندگی کردهام و از خلاقیت بینظیر او بهره بردهام.
او در ادامه به ذکر چند خاطره پرداخت و افزود: حسین محجوبی در نگارگری معاصر ایران، معلمی است که عمرش را پای این کار گذاشته است و باید اعتراف کنم که ما نتوانسته و نمیتوانیم درباره جایگاه و ارزشهای هنری بزرگان سرزمینمان، همچون حسین محجوبی حق مطلب را ادا کنیم.
این منتقد آثار هنری با اشاره به آثار حسین محجوبی اضافه کرد: وقتی من به انسان بزرگی چون حسین محجوبی برمیخورم، بر خود میبالم که چنین انسانی را از نزدیک میشناسم. او هرگز زندگی را با فراغت و آسودگی معنا نکرده است و لحظه لحظه زندگیاش سرشار از خلاقیت است و این موضوع را میتوان بهخوبی در آثارش مشاهده کرد.
سیف با اشاره به دو عنصر اصلی آثار حسین محجوبی ـ درخت و اسب ـ گفت: همه بر این باورند که درختان و اسبها بهصورت مکرر در آثار حسین محجوبی تکرار شده است. بلکه اگر کمی دقیق شویم، درخواهیم یافت که درخت و اسب در فرهنگ ما از جایگاه ویژهای برخوردار است و محجوبی در هر اثر، نگاه ویژهای به این عناصر بصری داشته است.
او افزود: درباور ما ایرانیها، اسب حیوان نجیبی است؛ اما اگر نگاه کنیم، اسب سهم بهسزایی در حفظ و حراست از مرزهای ایران داشته است. همواره دلاوران ایرانی سوار بر اسب به جنگ دشمنان رفتهاند و اسب همچون مردان ایرانی دلاورانه از ایران حراست کرده است.
این پژوهشگر ادامه داد: باید افتخار کنیم که نژاد اسبان ایرانی از رخش است. رخش اسبی است که در فرهنگ ما همواره همراه رستم در نبردها و دلاوریها بوده و این اسب غیور در فرهنگ و هنر ما از جایگاه بالایی برخوردار است. رخش در بسیاری از صحنهها حضور دارد؛ از جمله صحنهای که سهراب بهدست رستم زخمی میشود و اوست که در سوگ سهراب در گوشهای غمگین ایستاده و اشک میریزد.
سیف با بیان این مطلب که اسب معرفت دارد، افزود: اسب حیوان باشعوری است و حضور دائمی و مکرر او در فرهنگ و هنر ما و بهویژه در آثار حسین محجوبی، ما را به یاد این موضوع میاندازد که باید پایمردیها را پاس داشت.
به گفته این منتقد آثار هنری، در آثار حسین محجوبی، گاه اسب نماد خیر و شر میشود و در برخی از آثار او شاهد مبارزه اسب سیاه و اسب سفید هستیم.
او با اشاره به درختان حسین محجوبی اضافه کرد: درختان حسین محجوبی همواره ما را به یاد سروهای ایستاده میاندازد و اگر سروهای او را نمادی از مردم ایران بدانیم، سروهای محجوبی ما را به یاد ایستادگی و استقامت ایرانیها میاندازد که همواره در برابر مشکلات سرو گونه رفتار کردهاند.
به گفته سیف، در نقاشیهای محجوبی، کمتر درختی را میبینیم که اسیر باد و طوفان شده است و درختان او همواره راست قامت هستند. در واقع حسین محجوبی با نقاشیهایش میخواهد به من مخاطب پیام ایستادگی و مقاومت در برابر مشکلات را بدهد.
حسین محجوبی متولد سال ۱۳۰۹ در لاهیجان است. او در سال ۱۳۳۸ از دانشکده هنرهای زیبای تهران فارغالتحصیل و علاوه بر نقاشی در عرصه معماری، پارکسازی و فضای سبز فعالیت داشته است. طراحی پارک ساعی در تهران از آثار این هنرمند در این زمینه است.
محجوبی نخستین نمایشگاه انفرادی خود را در سال ۱۳۳۷ در باشگاه معلمان مهرگان تهران برپا کرد و تا به امروز بیش از ۴۰ نمایشگاه انفرادی در گالریهای صبا، سیحون، فرهنگستان هنر، گالری سیروس در پاریس، گالری سن پل و بنسگون در استکهلم و ... برپا کرده است. همچنین آثار این هنرمند در موزه هنرهای معاصر تهران و گالری آشیان نقش و مهر به نمایش درآمده است.
حسین محجوبی در تمامی سالهای فعالیت هنریاش متأثر از شهر زادگاهش ـ لاهیجان ـ به تصویر کردن طبیعت با عناصر مشخص درختهای تبریزی، اسبها و خانهها پرداخته است.