در همایش بررسی علل وقوع بلایای طبیعی عنوان شد:
كاربری زمینها در استان گیلان متناسب با توان زمین نیست
به گفته این استاد دانشگاه، اگر تخریب جنگلها به همین صورت تداوم پیدا كند، در آینده نزدیك یكی از خطرات بزرگی كه مناطق كوهستانی استان گیلان را تهدید میكند، بحث زمین لغزش است.
همایش "بررسی علل وقوع بلایای طبیعی، راههای پیشگیری و مقابله با آن با تأكید بر عوامل انسانی، اقلیمی و ژئومورفولوژی" در بندر انزلی برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، یک عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور بندر انزلی در این همایش گفت: كشور ایران به دلیل وسعت، تنوع اقلیمی و شرایط جغرافیایی همه ساله تلفات و خسارات فراوانی را از بلایای اقلیمی متحمل میشود.
دكتر شهرام امیرانتخابی از زلزله، رانش زمین، سیل و آتشفشان بهعنوان برخی از بلایای طبیعی یاد و خاطرنشان كرد: ارائه اطلاعات و آموزشهای مرتبط با بلایای طبیعی، بهویژه زمین لرزه ضروری است.
وی لزوم توجه به ساخت و سازها را برای پیشگیری از آسیبهای جدی ضروری دانست و افزود: در زمین لرزه سال 1382 بم یكی از مناطقی كه به كلی تخریب شده بود، شهرك جدیدی بود كه با مسامحه نهادهای ناظر نسبت به اصول ساخت و ساز احداث شده بود.
این استاد دانشگاه تأكید كرد: تشكیلات واكنش اضطراری باید قبل از وقوع بلایای طبیعی در شهرها ایجاد شود.
وی همچنین با تأکید بر اینکه
تهیه نقشه خطرپذیری شهرها و تعیین مناطق امن به منظور آمادگی برای زمان
وقوع بلایای طبیعی، نظیر زلزله، سیل و ... ضروری است، اظهار كرد: در
تعیین كاربری زمینها، باید نقشه خطرخیزی لحاظ شود.
وی تصریح كرد: در
كشورهای پیشرفته، قیمت زمین بر اساس نقشه خطرپذیری تعیین میشود. این درحالی است كه در تهران برخی از گرانترین زمینها روی گسل قرار دارند.
این
استاد رشته جغرافیا ادامه داد: ستاد بحران باید زمانی كه خبری نیست، با
استفاده از كارشناسان ذیربط تشكیل شود و در طول سال اتاق فكر داشته باشد.
به
گفته امیرانتخابی، این ستاد باید زمینه خطرات دارای احتمال بالا در هر
منطقه را بررسی و با كمك مدیریت شهری، نهادهای دانشگاهی و دولتی در اتاق
فكر هماندیشی كنند و حاصل كار را در قالب گزارش و نقشه تهیه كنند.
وی تصریح كرد: گیلان روی چندین گسل و خط زلزله قرار دارد و این مسأله باید توسط ستادهای بحران استان مورد توجه قرار گیرد.
به
گفته این استاد دانشگاه، در گیلان هر نقطه نیز با خطرات احتمالی خاص خود مواجه
است. برای مثال، انزلی چون یك شهر خطی محصور بین دریا و تالاب است، خطر بالا
آمدن آب تهدیدش میكند؛ نظیر آنچه در اوایل دهه 1370 شاهدش بودیم و در مناطق
كوهستانی گیلان، مثل رودبار و رودسر با خطر زمین لغزش روبهرو هستیم.
امیرانتخابی تشكیل ستادهای بحران، تعیین نقشه خطرخیزی و مناطق امن،
آموزش راههای پیشگیری و همچنین مقابله با بلایای طبیعی و سایر بحرانها را
در سطوح مختلف الزامی خواند.
وی با اشاره به غافلگیر كننده بودن
بلایای طبیعی، نظیر برف سنگین چند سال پیش در گیلان خاطرنشان كرد: شهرداریها و شوراهای شهر به این مسأله توجه جدی نشان دهند و بخشی از كارشان مسأله
پیشگیری از بحران باشد.
وی مقاومسازی تأسیسات زیربنایی
و شریانهای حیاتی را الزامی و مسامحه در زمینه ساخت و سازها را به ضرر
مردم و بسیار خطرناك خواند.
وی با اشاره به اینكه هنوز امكان حركت وسایل
نقلیه امدادی در برخی خیابانهای تهران و سایر شهرهای كشور وجود ندارد،
افزود: شهرداریها باید بهطور جدی فكری برای این مسأله بكنند.
به گفته
امیرانتخابی، تشكیلات واكنش اضطراری باید در شهرها ایجاد و پس از ارزیابی
وضع موجود، طرح مدیریت اطلاعات و طرح تخلیه امن تهیه شود.
همچنین یک عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور رشت نیز در ادامه این همایش، از سیل بهعنوان یكی از بلایای طبیعی كشور یاد و تصریح كرد: با احداث سد در مناطق سیلگیر و دیوارچین كردن حوضههای بالادست، تقویت پوشش گیاهی، جمعآوری و انتقال آب به منابع میتوان تا حد زیادی جلوی این امر را گرفت.
دكتر حسینعلی قنبری همچنین جنس زمین و فعالیتهای انسانی را در كنار زمین لرزه و اشباع خاك از آب از علل زمین لغزش و فرونشینی زمین عنوان و تصریح كرد: برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی و بیتوجهی به جنس زمین میتواند در بروز این خطر مؤثر باشد.
وی با اشاره به گسترش ساخت و ساز در دامنهها، خودداری و جلوگیری از ساخت و ساز در دامنهها را در كاهش خطرات ناشی از زمین لغزش مؤثر خواند.
وی از دیگر راههای مقابله با زمین لغزش را مطالعه و بررسی مكانیك خاك، مراقبت در برداشت منابع زیرزمینی، تنظیم قوانین و مقررات كاربری اراضی، آموزش و اطلاعرسانی به مردم دانست.
در ادامه این همایش، یک عضو هیأت علمی دانشگاه زنجان به بررسی زمین لغزش و روشهای مدیریت آن پرداخت و یادآور شد: بزرگترین زمین لغزش تاریخ 10 هزار سال پیش در سیمره لرستان رخ داد.
دكتر رضا خوشرفتار خاطرنشان كرد: 500 میلیارد ریال برآورد كلی خسارات سالانه زمین لغزش در ایران بدون درنظر گرفتن بخش منابع طبیعی آن است.
وی اظهار كرد: 30 درصد كشور ما در شیب بیش از 10 درصد قرار گرفته و همین توجه به زمین لغزشها را مهمتر میسازد.
وی در ادامه برخی روشهای مهم كاهش خطر زمین لغزش را شناسایی مناطق دارای ظرفیت زمین لغزش، كنترل و اجتناب از ساخت و ساز در این مناطق عنوان كرد.
خوشرفتار همچنین مطالعه و بررسی مكانیك خاك، مراقبت در برداشت منابع زیرزمینی، تنظیم قوانین و مقررات كاربری اراضی، آموزش و اطلاعرسانی به مردم را در كاهش این خطر طبیعی ضروری خواند.
این استاد دانشگاه افزود: حفظ جنگلها در گیلان موجب جلوگیری از وقوع پدیده زمین لغزش در
مناطق كوهستانی این استان میشود.
وی با تأكید بر ضرورت پرهیز از تخریب جنگلها اضافه کرد: هماكنون كاربری زمینها در استان گیلان متناسب با توان زمین نیست.
وی
یادآور شد: ویلاسازیهای گسترده بدون درنظر گرفتن كاربری زمین، موجب
تخریب جنگلها شده و زمین را غیرقابل نفوذ كرده و موجب حركات دامنهای خاك و
سنگ و سیل میشود.
به گفته خوشرفتار، در یك دهه اخیر، بهویژه بعد از
آغاز بهكار اتوبان تهران ـ رشت، ویلاسازی حتی در كوهپایههای تالش و البرز
برای مثال در آقا سیدشریف و بین لاكان و شفت گسترش یافته كه این امر میتواند خطر زمین لغزش و افزایش رواناب و سیل را به همراه داشته باشد.
وی
افزود: حدود 35 درصد از سرزمین ایران جزء اراضی دارای شیب بیش از 10 درصد
است و گیلان و مازندران بهجز پهنه باریك جلگه، قابلیت زمین لغزش را دارد.
به
گفته این استاد دانشگاه، اگر تخریب جنگلها به همین صورت تداوم پیدا كند،
در آینده نزدیك یكی از خطرات بزرگی كه مناطق كوهستانی استان گیلان را تهدید
میكند، بحث زمین لغزش است.
وی با تأكید بر اینكه در مناطق بالادست
شهر ماسال (جاده منتهی به ییلاقات ماسال)، زمین لغزش اتفاق افتاده و زمین
درحال حركت است، یادآور شد: این درحالی است كه بدون توجه به این امر، جاده
دو سال به دو سال آسفالت نیز میشود.
خوشرفتار تأكید كرد: در
فعالیتهای عمرانی، مسأله مطالعات پایه كه بخشی از آن در ارتباط با
پیكرشناسی زمین (ژئومورفولوژی) است، باید دیده شود تا هم از خطرات جانی و هم
آسیبها و خسارتهای مالی پیشگیری شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه زنجان خاطرنشان كرد: رودبار، ماسوله و اتوبانی كه كنار سد سیاهرود میگذرد، از جمله نقاط دارای امكان بالقوه زمین لغزش هستند.
وی همچنین گفت: فعالیتهای عمرانی كه در شهرها انجام میگیرد، باید با شرایط اقلیمی منطقه همخوانی داشته باشد.
خوشرفتار تصریح كرد: هنگام اجرای كارهای عمرانی مدت زمانی زمین خالی
میماند و اگر این مدت همزمان با دوره اوج بارندگی باشد، میزان فرسایش خاك
چند برابر میشود.
همایش "بررسی علل وقوع بلایای طبیعی،
راههای پیشگیری و مقابله با آن با تأكید بر عوامل انسانی، اقلیمی و
ژئومورفولوژی" روز پنجشنبه به همت انجمن علمی جعرافیا دانشگاه پیام نور بندر انزلی
برگزار شد.
انجمن علمی جغرافیا دانشگاه پیام نور بندر انزلی از سال 1387 تأسیس شده و تا كنون همایشها، اردوهای علمی و نمایشگاههای متعددی برگزار كرده است.