خودکفایی برنج؛ نیازمند برنامهریزی دانشمحور
با وجود این عمدهترین عواملی که تا کنون مانع تحولات اساسی در زیرساخت بخش کشاورزی، بهویژه برنج شده است، شامل آب، خاک، مالکیت، تکنولوژی، بذر، نظام بهرهبرداری و مدیریت است.
نیل به خودکفایی در تولید برنج از موضوعات بااهمیت در اقتصاد کشور است؛ حرکتی که بدون برنامهریزی دانشمحور و خروج از روشهای سنتی امکانپذیر نیست.
به گزارش خبرگزاری مهر، بخش کشاورزی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی است که ضمن ایجاد اشتغال مولد ارزش افزوده کشور را اعتبار میبخشد.
این بخش از منابع اصلی تأمین غذاست که میتواند با شیوههای مختلف علمی، قسمتی از نیازهای جوامع بشری را برطرف سازد و با استفاده اصولی از آب، خاک و سرمایه در زمینه تولید مواد غذایی، کشور را نسبت به ورود اینگونه محصولات بینیاز سازد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان در این ارتباط گفت: سرزمین سبزفام گیلان در شمال ایران زمین به دلیل قرار گرفتن در ساحل دریای خزر، دامنههای سلسله جبال البرز، داشتن آب و هوایی معتدل و 400 هزار هکتار زمین حاصلخیز از قطبهای مهم کشاورزی است.
اردشیر روحی ماسوله افزود: کشاورزان این استان هر سال 2 تا 90 درصد بیش از 30 نوع محصول زراعی و باغی مورد نیاز کشور را تأمین و بخشی از محصولات مازاد بر احتیاج را به بازارهای خارجی صادر میکنند.
وی اظهار داشت: در فصل بهار کشاورزان کاشت برنج را در 238 هکتار مزارع برعهده میگیرند تا با برداشت یک میلیون تن شلتوک و استحصال 700 هزار تن برنج سفید 35 درصد برنج مورد نیاز کشور را تأمین کنند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان همچنین بر ضرورت خودکفایی برنج تأکید کرد و یادآور شد: طی سالهای اخیر، کوششهای فراوانی در این بخش انجام گرفته و علاوه بر انتقال دانش نوین کشاورزی به کشاورزان و تولیدکنندگان، پژوهشگران ایرانی توانستهاند با شناسایی و معرفی ارقام پرمحصول با ظرفیت هشت تن در هر هکتار مشکل محدودیت اراضی کشاورزی را در گیلان برطرف و میزان تولید محصول در واحد سطح را در حد چشمگیر افزایش دهند و مرغوبیت برنج را متناسب با ذائقه مصرفکنندگان ارتقاء بخشند.
به هر ترتیب انجام هر کاری امروزه بر مبنای توجیه اقتصادی سنجیده میشود و بهصورت راهبردی و در قالب یک حرکت منسجم به پیش میرود و برنامهریزان، تصمیمگیران و تصمیمسازان این مهم را عملی میکنند. حال سئوال این است که آیا وضعیت برنج و محصولات کشاورزی در استان گیلان بدینگونه است؟
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان در این ارتباط گفت: کشت برنج از دیرباز یکی از ارکان اساسی اقتصاد کشاورزی و برنج یکی از اساسیترین مواد غذایی مردم ایران زمین، بهویژه در استانهای گیلان و مازندران بوده است.
ایرج بنیادی افزود: بنابراین در فرهنگ مردم این سرزمین، بهخصوص در فرهنگهای محلی مناطق برنجخیز شمال کشور، برنج و برنجکاری انعکاسی بسیار وسیع داشته و جایگاه ویژهای یافته است.
وی همچنین با بیان اینکه برنج یکی از مهمترین غلات ایران است، اظهار داشت: این محصول از سهلالهضمترین مواد غذایی است و همینطور در صنعت کاربردهای زیادی دارد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان با بیان اینکه خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی از اهداف ملی تلقی شد، گفت: در نخستین برنامه پنج ساله توسعه اقتصادی، رشد بخش کشاورزی به مثابه یکی از بخشهای عمده مد نظر برنامهریزان قرار گرفت.
وی ادامه داد: با توجه به تنوع آب و هوایی، تنوع کشت در گیلان، وجود خاک حاصلخیز و سایر موارد توجه بیشتر به حوزه کشاورزی و برنامهریزی طولانی مدت و اساسی، برای رشد و توسعه مستمر این بخش ضرورت دارد.
بدون شک سرمایهگذاری در بخش کشاورزی و توسعه کمی و کیفی کشت در ایران در میان مدت به خودکفایی غذایی خواهد انجامید. آنچه مسلم است، برنامهریزان باید با توجه به سلیقه و ذائقه مصرفکنندگان ایرانی که گندم و برنج غذای اصلی آنها را تشکیل میدهد، در برنامههای خود توجه خاص به این محصول مبذول دارند.
امید است برنامهریزان و مسئولان کشوری به یاری بهرهبرداران کشاورزی برخیزند و خط مشیهای اساسی و برنامه عملی و علمی برای رسیدن به خودکفایی در تولید مواد غذایی، بهویژه برنج را تهیه و تنظیم کنند.
نماینده مردم لنگرود در مجلس شورای اسلامی گفت: با همت و مساعت مسئولان کشوری، بهرهبرداران کشاورزی و همچنین با اجرای برنامههای مختلف زیربنایی و روبنایی، محصول استراتژیک برنج به خودکفایی میرسد.
مهرداد بائوج لاهوتی افزود: در تولید محصولات کشاورزی، عواملی همچون وجود مزارع خرد و تولید در مقیاس کوچک، مشکل آبرسانی و آبیاری مزارع و اراضی زیر کشت، کمبود استفاده از ابزارهای کاشت، داشت و برداشت مکانیزه و سایر موارد از ضعفهای قابل توجهی است که باید بر طرف شود.
وی اظهار داشت: اهمیت برنج در برنامه غذایی خانوادهها باعث شده است که برنج همانند گندم بهعنوان یک کالای استراتژیک شناخته شود. بنابراین برای افزایش محصول در واحد سطح باید سیاستهای حمایتی ویژه اتخاذ شود.
نماینده مردم لنگرود در مجلس شورای اسلامی گفت: مهمترین مناطق کشت برنج کشور در درجه نخست، استانهای گیلان و مازندران است، بهطوری که 80 تا 85 درصد محصول برنج کشور از این دو استان بهدست میآید.
با وجود این عمدهترین عواملی که تا کنون مانع تحولات اساسی در زیرساخت بخش کشاورزی، بهویژه برنج شده است، شامل آب، خاک، مالکیت، تکنولوژی، بذر، نظام بهرهبرداری و مدیریت است.
از مجموع واحدهای بهرهبرداری در زراعت برنج 70 درصد زیر یک هکتار است و همینطور افزایش تولید برنج در واحد سطح با بهکارگیری ماشینآلات کشاورزی مدرن، اصلاح بذور و واریتههای پرمحصول میسر است.
استانهای گیلان و مازندران مهمترین نواحی برنجخیر کشور هستند که بهترین نوع برنج به دلیل شرایط اقلیمی و مرغوبیت آب و خاک در گیلان بهعمل میآید.
در حال حاضر 230 هزار هکتار از 400 هزار هکتار اراضی استان گیلان زیر کشت انواع برنج قرار دارد. در ایران 112 نوع غذا با برنج طبخ میشود که شامل انواع پلو، آش، خوراک و تنقلات است.
بررسیها نشان میدهد که در سالهای اخیر به دلیل بالا رفتن هزینه کاشت، داشت و برداشت این محصول و عدم افزایش کافی قیمت آن، مشکلاتی برای شالیکاران بهوجود آمده است. بیشتر زارعان هر سال به دلیل دریافت وام بانکی در مواردی ناچارند دسترنج خود را به قیمت نازل بفروشند تا بدهی خود را پرداخت کنند.
یک کارشناس مسائل اقتصادی بر لزوم حمایت از کشاورزان و کشاورزی، قیمتگذاری محصول برای خرید تضمینی، تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کمک به انجام پروژههای زیربنایی و توسعه مکانیزاسیون تأکید کرد.
محمدابراهیم صالحی تأکید کرد: ایجاد نظام جامع کشت صحیح برنج از اموری است که باید مورد توجه مسئولان کشاورزی قرار گیرد؛ ضمن اینکه تحقیقات بهعنوان مبنا برای افزایش تولید برنج باید از اهمیت ویژهای برخوردار باشد.
وی اظهار داشت: مسئولان ذیربط باید اطلاعات کامل و مطمئن آموزشی و ترویجی در اختیار کشاورزان قرار دهند تا با حمایت از کشاورزان بتوان به خودکفایی دست یافت.
این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: با هدف حمایت از تولیدات داخلی، واردات برنج خارجی باید محدود شود و همچنین نیاز برنجکاران، اعم از کود، سم، ماشینآلات و لوازم یدکی به قیمت مناسب راحت و بهموقع تأمین شود.
وی یادآور شد: منابع و مراکز پرداخت وام به کشاورزان تسهیلات بیشتری قائل شوند تا دلالان قادر نباشند از دسترنج آنها سوء استفاده کنند و سپس محصول خریداری شده را به قیمت گرانتر به فروش رسانند.
رئیس مؤسسه تحقیقات برنج کشور نیز گفت: برنج به همراه گندم، ذرت و جو از محصولات راهبردی و اساسی است و امنیت غذایی را به همراه دارد.
عباس شهدی کومله با بیان اینکه دستیابی به خودکفایی محصول راهبردی برنج نیازمند اقدامات عملی است، اظهار داشت: طی سالهای اخیر برنامههای جامعی در زمینه خودکفایی محصول برنج ارائه شده است.
وی همچنین از تدوین نقشه راه برنج و معرفی ارقام جدید تجاری با عملکرد تولید بالا در کشور خبر داد و گفت: برنج نقش مؤثری در تجارت و اقتصاد دارد.
رئیس مؤسسه تحقیقات برنج کشور در ادامه به افزایش تولید و دستیابی کشور به خودکفایی برنج اشاره کرد و افزود: در قالب یک طرح محوری میتوان منسجمتر از قبل به سمت خودکفایی این محصول راهبردی قدم برداشت.
وی یادآور شد: دیگر نباید امروز به برنج فقط بهعنوان محصول خوراکی نگاه کرد، بلکه صنعت این محصول میتواند ارزش افزوده خوبی به مردم برساند.
به هر ترتیب تلاشهای مجموعه تولیدکنندگان و پژوهشگران برای افزایش تولید محصول در سالهای پس از انقلاب اسلامی ستودنی است. بنابراین روند رو به افزایش جمعیت و ضرورت تأمین غذایی اکثریت مردم ایجاب میکند تا با گسترش بذر ارقام پرمحصول، یکپارچهسازی اراضی، مکانیزه کردن کاشت، داشت و برداشت و همچنین تولید برنج یکدست و باکیفیت، ضمن تأمین نیازهای داخلی، بازارهای جهانی را تسخیر و اقتصاد استان و کشور را در مسیر توسعه تقویت بخشند.