با وجود کمبود جدی آب در ایران؛
آبهای سطحی همچنان هرز میروند!
استان گیلان جزء استانهای واقع در منطقه پرباران کشور است، به گونهای که بارش تنها چند ساعت باران در آن میتواند با بارندگی کل کشور برابری کند.
استان گیلان جزء استانهای واقع در منطقه پرباران کشور است، به گونهای که بارش تنها چند ساعت باران در آن میتواند با بارندگی کل کشور برابری کند.
به گزارش خبرگزاری ایلنا، وضعیت استان گیلان درحالی است که میانگین بارش در ۱۸ استان کشور کمتر از میزان نرمال است و برخی استانها در سالهای جاری با کاهش ۵۹ درصدی بارندگی روبهرو بودهاند.
به استناد آمار سازمان هواشناسی کشور، بوشهر رکورددار کاهش بارندگی بوده است و با ۵۹ درصد کاهش بارندگی جزء استانهای کمبارش کشور است.
همچنین اردبیل با افزایش ۳۹ درصدی بارندگی در صدر استانهای پرباران قرار گرفته است. در این میان استان تهران نیز تا کنون سال پربارشی را پشت سر گذاشته و به گفته رئیس گروه خشکسالی پژوهشکده هواشناسی، میانگین بارش استان تهران، طی این مدت از سال زراعی، 355.5 میلیمتر و در سال گذشته 229.6 میلیمتر بوده، درحالی که این میزان در شرایط نرمال معادل 274.1 میلیمتر بوده است.
بنابراین، طی این مدت از سال زراعی، بارش استان تهران ۳۰ درصد نسبت به شرایط معمول افزایش داشته است.
همچنین بر اساس سامانه آمار بارندگی روزانه ایستگاههای مبنا، ارتفاع کل ریزشهای جوی از اول مهر تا سوم مهر سال آبی 1392-1391 بالغ بر 0 میلیمتر است.
این مقدار بارندگی نسبت به میانگین دورههای مشابه درازمدت (۷ میلیمتر) ۱۰۰ درصد کاهش و نسبت به دوره مشابه سال آبی گذشته (0 میلیمتر) ۱۰۰ درصد افزایش نشان میدهد. ضمناً حجم بارش اول مهر تا پایان ۳ مهر معادل 0 میلیارد مترمکعب است.
این گزارش مختصر از میانگین بارندگی کشور تنها یک نکته قابل تأمل دارد و آن اینکه بر این میزان بارندگی چه میزان آمادگی و برنامهریزی وجود دارد.
در سالهای اخیر برنامهریزیهای متعددی برای انتقال آب از شمال به جنوب کشور یا جنوب به شرق کشور انجام شده که اغلب آنها با اعتراضات کارشناسان روبهرو بوده است.
از سوی دیگر، در بسیاری از استانهای پرباران نظیر اردبیل و گیلان در پارهای اوقات گزارش کمآبی و مشکل در تهیه آب شرب رسیده است؛ آنچنان که گویی این استانها دچار خشکسالی شدهاند، اما آمارها نشاندهنده وضعیت نسبتاً مطلوب بارندگی در سال آبی جاری است.
حال این نکته مطرح میشود که اگر کارشناسان و مدیران شهری به گونهای برنامهریزی کنند که آبهای سطحی و جاری کشور بهصورت ساماندهی شده و کانالیزه به مسیرهای از پیش تعیین شده هدایت شود، نهتنها با کمبود آب مواجه نخواهیم بود، بلکه برخی هزینههای تحمیلی ناشی از این وضعیت حذف میشود.
شکی نیست که وقتی سیل میآید و آبگرفتگی گسترده روی میدهد، خساراتی بهبار میآید که بخشی از آن نظیر از بین رفتن انسانها غیرقابل جبران است و برخی دیگر بهسختی جبرانپذیر؛ در صورتی که با برنامهریزی اصولی و هدفمند و مدیریت هزینه در زمان خود، میتوان کارهای بسیار سازنده انجام داد.
وقتی تنها بارش سه ساعته یک استان به گفته استاندار گیلان معادل ۵۰ درصد بارندگی کشور است و از سویی سازمان هواشناسی نیز از قبل در اینخصوص هشدار داده، تنها با مدیریت اصولی میتوان جلوی خسارات بیشتر را گرفت، آبهای سطحی و سیلابها را به آبهای قابل مصرف تبدیل کرد و در نهایت نهتنها خسارتی بهبار نیاید، بلکه چنین بارندگیهایی به مثابه پسانداز آب باشد.
آیا استانهای پرباران کشور ناگهان در زمره استانهای منطقه بارانی کشور درآمدهاند یا اصولاً اقلیم آنها اینگونه است؟ شکی نیست که از گذشتههای دور چنین بودهاند؛ پس برنامهریزی برای ساماندهی آبگرفتگیها و سیلابها امری کاملاً امکانپذیر و قابل پیشبینی است که تنها با کاستن از هزینههای غیرضروری و اندکی سرمایهگذاری قابل اجراست.
حال که گفته میشود هزاره پیش رو همه جنگها و سیاستبازیها بر سر آب است و نه چیز دیگر، بهتر نیست بهجای ارائه آمار و ارقام از خدمترسانی به آسیبدیدگان آماده جنگ پیش رو شویم و از دیگران عقب نمانیم.
در این میان ذکر نکتهای قابل تأمل است که اگر قرار بود چنین برنامهریزیهایی وجود نداشت، شهرهای پربارانی مانند لندن و پاریس با جمعیتهای میلیونی خود بارها و بارها غرق شده بودند و امروز اثری از آنها نبود.
یک کارشناس مسائل شهری در اینخصوص به خبرگزاری ایلنا گفت: استانهایی مانند گیلان که ۱۳۸ روز بارانی در سال دارند، باید برنامهریزی مدون و جدی برای جلوگیری از آبگرفتگی و وقوع سیلاب داشته باشند.
حجت اکبرزاده گفت: وقتی میانگین سالانه باران کشور در بهترین حالت ۴۰۰ میلیون لیتر است که البته با سرشکن کردن باران ۱۲۰۰ میلیمتری گیلان با ریزشهای جوی ۵ میلیمتری مناطق کویری این رقم بهدست میآید، بهترین راه برنامهریزی جدی برای بهرهبرداری از این ظرفیت است.
وی خاطرنشان کرد: ایجاد کانال و آبراه و فراهم آوردن آنها بیشک مستلزم سرمایهگذاری و تأمین اعتبار است، اما سرمایهگذاری در این بخش، آماده شدن برای آینده و کاستن از هزینه کردنهای ناخواسته است.
اکبرزاده یادآور شد: در همه شهرهای بزرگ دنیا، بهخصوص شهرهای پرباران از دهههای گذشته چنین تدابیری صورت گرفته و از قطره قطرههای نزولات الهی بهرهبرداری میشود و میتوان با الگوبرداری از آنها به سمت نگهداری از نعمات الهی و بهرهگیری بیشتر از آنها حرکت کرد.