واکاوی ظرفیتهای استان گیلان در تحقق اقتصاد مقاومتی
اقتصاد مقاومتی بهعنوان یكی از راهبردهای اصلی نظام اسلامی در شرایط تحریمهای همهجانبه دشمنان، فرصتی مغتتم برای توجهی فزونتر به ظرفیتهای داخلی كشور در راستای تقویت اقتصاد ملی است تا از این رهگذر، زمینههای توسعه پایدار فراهم شود.
توفیقات نظام اسلامی ایران در بیش از سه دههای كه از انقلاب میگذرد، با وجود تحریمهای گسترده دشمنان، الگویی بیبدیل از ملتی با تكیه بر توانمندیهای بومی ارائه كرده و ایران، در شرایط گذر از پیچ بزرگ تاریخی، اقتصاد مقاومتی را بهعنوان راهبرد عبور از این شرایط حساس برگزیده است. رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در دیدار جمعی از محققان، پژوهشگران، متخصصان و نوآوران در عرصه علم و فنآوری و نیز مسئولان شركتهای دانشبنیان و پاركهای علم و فنآوری، با اشاره به نقش اقتصاد مبتنی بر دانش و علم در ارتقاء هویت ملی، قدرت سیاسی و استقلال كشور، یكی از راههای عبور از مقطع حساس و سرنوشتساز كنونی را جدی گرفتن "اقتصاد مقاومتی" خواندند و آن را نه یك شعار، بلكه واقعیتی عنوان كردند كه میبایست محقق شود. اقتصاد مقاومتی بهعنوان یكی از راهبردهای اصلی نظام اسلامی در شرایط تحریمهای همهجانبه دشمنان، فرصتی مغتتم برای توجهی فزونتر به ظرفیتهای داخلی كشور در راستای تقویت اقتصاد ملی است تا از این رهگذر، زمینههای توسعه پایدار فراهم شود. این امر در سالی كه از سوی مقام معظم رهبری بهعنوان سال "تولید ملی و حمایت از كار و سرمایه ایرانی" نامگذاری شده است، اهمیتی دوچندان مییابد. به همین مناسبت، كارشناسان اقتصادی و مدیریتی استان گیلان چگونگی نیل به این مهم و راهكارهای استفاده بهینه از ظرفیتها در شرایط اقتصاد مقاومتی را بررسی كردند.
اقتصاد مقاومتی؛ فرصتی برای تدوین نظام اقتصادی متناسب با مبانی اسلامی مدیر گروه مدیریت دانشكده علوم انسانی دانشگاه گیلان در این میزگرد با اشاره به فرآیند نامگذاری هر سال از سوی مقام معظم رهبری گفت: ایشان در این سالها توجه خاصی به مباحث اقتصادی داشتهاند. دكتر محمد دوستدار افزود: افزون بر یك دهه است كه معظمله سالها را بر اساس دغدغههای كشور، نامگذاری میكنند و طی سالهای اخیر، موضوعات اقتصادی بیشتر مورد توجه ایشان بوده است. وی ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در كشور شاهد تحولات و دستاوردهای مهمی در عرصههای علمی، دفاعی، پزشكی، بینالمللی و فرهنگی بودهایم، اما در بعد اقتصادی، باید كارها با دقت و اهتمام بیشتری پیگیری شود. وی اضافه كرد: آنچه كه بیش از همه مهم است اینكه باید در عرصه اقتصادی، نظام فكری مبتنی بر ارزشهای اسلامی طراحی و بایستههای تحقق آن پیگیری شود. این عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به تعارضهای اقتصاد اسلامی با نظامهای اقتصادی دنیای لیبرال سرمایهداری، بر لزوم تدوین استراتژی نظام مدیریت اقتصادی كشور متناسب با مبانی اسلامی و اجتماعی جامعه ایران تأكید كرد. دوستدار مطرح شدن بحث اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر معظم انقلاب را فرصتی برای رشد، شكوفایی و بالندگی اقتصاد كشور و طراحی الگویی جامع به منظور پیشبرد برنامههای توسعهای دانست.
اقتصاد مقاومتی و چالشهای فرهنگی مشاور علمی، پژوهشی و برون مرزی مدیركل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان نیز در این نشست گفت: اقتصاد مقاومتی ضرورتهایی را ایجاب میكند كه باید به آنها توجهی جدی داشت. دكتر كاظم فلاحی افزود: اقتصاد مقاومتی نقش مهمی در رساندن ما به واقعیتها دارد و آنچه بیش از همه مهم است، توجه به نگاه فرهنگی در اقتصاد است. وی اظهار داشت: تفاوتهای زیادی بین تفكر اقتصادی و واقعیتهای اقتصادی وجود دارد كه در این میان نقش فرهنگ برای گذر از میان این دو، بسیار حیاتی است. این مدرس دانشگاه ادامه داد: اقتصادی كه پایههای فرهنگی نداشته باشد، گریبان فعالان اقتصادی را خواهد گرفت و ما باید در نوع نگاه خود در عرصههای اقتصادی، نقش فرهنگ را بسیار پررنگ ببینیم. فلاحی افزود: برقراری ارتباط بین فرهنگ و اقتصاد میتواند موجب كاهش بسیاری از ناهنجاریها و چالشهای حوزه اقتصادی شود و در این میان، اقتصاد مقاومتی فرصتی است تا این پیوند برقرار گردد. رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان هم در این میزگرد بیان داشت: برای درك صحیح اقتصاد مقاومتی نیازمند تغییر رفتارهای فرهنگی هستیم. دكتر علی منتظری افزود: در ابتدا باید فرهنگ اقتصادی را در جامعه نهادینه كرد، زیرا برای دستیابی به اهداف اقتصادی باید زیرساختهای فرهنگی در جامعه فراهم شود. وی ادامه داد: اگر پیامها و هشدارهای قبلی در جامعه جدی گرفته میشد و ما شاهد درك واقعیتهای اقتصادی و فرهنگ اقتصادی بین مردم و مسئولان بودیم، امروز با چالشهای جدی روبهرو نمیشدیم. به گفته منتظری، اقتصاد مقاومتی فرصتی برای برنامهریزی و رسیدن به اهداف صحیح اقتصادی متناسب با ارزشها و باورهای موجود در نظام اسلامی است.
بازشناسی اقتصاد مقاومتی و نقش مؤثر نخبگان مدیر گروه مدیریت دانشكده علوم انسانی دانشگاه گیلان در ادامه این نشست یادآور شد: آنچه كه امروز مهم است اینكه باید تعریف درستی از اقتصاد مقاومتی داشته باشیم. دوستدار افزود: شاید در این مباحث برخی چندان متوجه تعاریفی چون اقتصاد مقاومتی یا مقاومت اقتصادی و تفاوت این دو نباشند و باید در این زمینه بیشتر موضوع را تبیین كرد. وی گفت: مقاومت اقتصادی نوعی از اقتصاد مقاومتی است و در مقطعی خاص مطرح میشود، اما امروز ما با واژه گسترده و پرمعنایی به نام اقتصاد مقاومتی روبهرو هستیم كه نقش مهمی در تحولات اقتصادی كشور دارد. دوستدار ادامه داد: در اقتصاد مقاومتی باید نگرشها به سمت تولید جلب شود و از مصرف فاصله گرفت و نگاهها به سمت توجه به بازاریابی باشد و مزیتهای رقابت اقتصادی شناخته شود. وی گفت: در اقتصاد مقاومتی باید به سمت كالاهایی كه مزیت رقابتی دارند، برویم و در تولید به سمت خودكفایی حركت كنیم. مشاور علمی، پژوهشی و برون مرزی مدیركل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان نیز در ادامه با اشاره به لزوم تقویت روحیه مقاومت در مردم به لحاظ فرهنگی، افزایش تحمل اجتماعی را از ضرورتهای اقتصاد مقاومتی عنوان كرد. فلاحی افزود: با استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و هنرمندان میتوان بسترهای اجتماعی را در فضای اقتصاد مقاومتی آماده كرد. وی گفت: هنرمندان و دستاندركاران فرهنگی میتوانند به صورت غیرمستقیم با آموزش جامعه در تبیین اقتصاد مقاومتی نقش مؤثری داشته باشند و در این میان، نقش رسانهها نیز حائز اهمیت است كه میتوانند در فضاسازیهای عمومی اثربخش باشند. رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان هم اضافه كرد: در شرایط اقتصاد مقاومتی باید با بسترسازیهای فرهنگی و استفاده از تمام ظرفیتها، اهداف و استراتژی را در جامعه ترسیم كنیم. منتظری گفت: ارائه الگوی صحیح از اقتصاد مقاومتی وظیفهای است كه بر دوش نخبگان جامعه قرار دارد و باید از تریبونهای مختلف، از نمازهای جمعه تا رسانههای جمعی و جامعه فرهنگی وهنری برای این مهم استفاده شود. وی یادآور شد: طراحی الگوی كار و احساس تكلیف از سوی مسئولان، از لازمههای شرایط اقتصاد مقاومتی است و همه در این زمینه وظیفه دارند، چون این یك اقدام ملی است. وی اظهار داشت: اكنون نیاز به آسیبشناسی و شناسایی آسیبهای فرهنگی و اجتماعی در حوزه تولید و تجارت داریم تا مشكلات و موانع را بشناسیم. منتظری افزود: اقتصاد مقاومتی را باید اقتصاد مردمی تعریف كنیم و نباید آن را صرفاً دولتی بدانیم كه این موضوع نیازمند فرهنگسازی است.
اقتصاد مقاومتی؛ چالشها و فرصتها مدیر گروه مدیریت دانشكده علوم انسانی دانشگاه گیلان با اشاره به اینكه توسعه اقتصادی یك موضوع تك بعدی نیست، افزود: برای اینكه فعالیتها به اقتصاد مقاومتی منتهی شود، باید اقدامات انجام شده در كنار هم و برای تقویت یكدیگر باشد، زیرا بخشینگری در حوزه عمل مدیران اجرایی، آفت توسعه است و ما در اقتصاد مقاومتی باید برآیند فعالیتها را به سمت هماهنگیها پیش ببریم. دوستدار اضافه كرد: نقطه تلاقی توسعه اقتصادی با فرهنگ آن است كه اقتصاد مقاومتی را باید در لایههای مختلف جامعه رشد داد و در این زمینه به اقتصاد روستایی نیز توجه كرد، زیرا روستاییان همواره خوداتكاء بوده و نیازهای خود را تأمین میكردهاند. وی گفت: مشخص كردن یك متولی برای اقتصاد روستایی از مهمترین موضوعاتی است كه در اقتصاد مقاومتی باید به آن توجه نمود، زیرا امروزه اقتصاد از روستاها خالی شده و روستاییان به شهر وابسته هستند. به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان، تدوین برنامه جامع كاربردی از مهمترین كارهاست كه باید انجام شود و در شرایطی كه در تحریم هستیم، با یك برنامهریزی مناسب میتوانیم چالشها و تهدیدهای دشمنان را به فرصت در اقتصاد خود تبدیل كنیم. وی یادآور شد: انجام اقدامات ضربتی در شرایط اقتصاد مقاومتی یكی از ضرورتهاست و در این میان، با برنامهریزیهای كوتاه مدت و اینكه چه اقدامی باید انجام داد، مسیر دست یافتن به اهداف مورد نظر را میباید مشخص كرد. مشاور علمی، پژوهشی و برون مرزی مدیركل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان نیز در ادامه اظهار كرد: كار فرهنگی از حلقههای مهم جریانسازی اقتصاد مقاومتی است كه میتواند بر چالشهای آن فائق آید. فلاحی افزود: در اقتصاد مقاومتی، نیازمند برنامهریزیهای خاص فرهنگی هستیم و از این منظر باید استراتژیها نیز هماهنگ با برنامه اقتصاد مقاومتی باشد. وی گفت: طراحی برنامهریزیهای فرهنگی در شرایط اقتصاد مقاومتی ضمن آنكه میتواند موجب تغییر ذائقههای مردم متناسب با این شرایط شود، خود عاملی در راستای فرهنگ بومیسازی اقتصاد و اقتصاد فرهنگی خواهد بود. رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان هم بیان داشت: مدیریت تولید بازار مصرف در اقتصاد مقاومتی بسیار مهم است و در این شرایط میتوانیم از ظرفیتهای موجود برای فرصتسازی در اقتصاد ملی استفاده كنیم. منتظری ادامه داد: با رایزنیهای اقتصادی در كشورهای همسایه و طرف همكاری با ما، میتوانیم ظرفیتهای جدیدی برای بازار تولید داخلی فراهم نماییم و در این میان از چالشهای ایجاد شده، فرصت توسعه ایجاد كنیم. وی اظهار داشت: كشور از ظرفیتهای اقتصادی بالایی در تولید و خدمات برخوردار است و با تكیه بر تقویت تولیدات داخلی، میتوانیم فرصتهای جدیدی در بازارهای جهانی برای خود خلق كنیم.
ظرفیتهای گیلان در تحقق اقتصاد مقاومتی رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان با اشاره به ظرفیتهای صنعتی و اقتصادی استان گفت: بر اساس آمارهای موجود، بیش از سه هزار و 600 مجوز بهرهبرداری صنعتی در گیلان صادر شده كه از این تعداد حدود دو هزار و 500 واحد صنعتی فعال هستند. منتظری افزود: گیلان در بسیاری از صنایع، از جمله صنایع دارویی و كانیهای غیرفلزی حرفهای بسیاری برای گفتن دارد و همانند گذشته این استان هنوز با صنعت نساجی سازگاری زیادی دارد كه اینها ظرفیتهایی در اقتصاد ملی میباشند. وی از صنایع تبدیلی بهعنوان مزیت دیگری در گیلان یاد كرد كه هرچند این مزیت تا كنون احساس نشده است، اما از واقعیتهای صنعت این استان محسوب میشود. وی ادامه داد: در صورت شناسایی بهتر ظرفیتهای كارخانجات این استان كه اكنون با 50 تا 60 درصد ظرفیت كار میكنند، میتوان نقش مهمی در اقتصاد ملی و در شرایط خاص فعلی ایفا كرد. رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان یادآور شد: با توجه به اتفاقات خوبی كه در سالهای اخیر در حوزه صنعت گیلان و ایجاد زیرساختهای این حوزه در استان افتاده است، فرصتهای ممتازی نصیب این استان میشود كه میتواند در رشد اقتصاد ملی نقش مهمی داشته باشد. وی وجود بیش از 350 طرح صنعتی با پیشرفت فیزیكی بالای 40 درصد و سرمایهگذاریهای انجام شده در حوزه صنعت را از مهمترین اتفاقات عنوان و خاطرنشان كرد: موقعیت صنعتی گیلان در كشور هماكنون رتبه 12 است و از نظر وضعیت توسعه صنعتی در كشور دارای رتبه هفتم هستیم. منتظری گفت: در صنعت گیلان هماكنون بیش از 85 هزار نفر، اشتغال مستقیم دارند و با توجه به یك هزار و 300 واحد صنعتی جدید درحال راهاندازی با سرمایهگذاری 33 هزار میلیارد ریالی، فرصتهای شغلی بسیاری ایجاد خواهد شد كه فرصت خوبی برای رشد صنعتی گیلان و كشور است. وی از معادن استان گیلان بهعنوان مزیت مطلوبی یاد كرد كه هنوز این ظرفیت برای تولید و سرمایهگذاری مغفول مانده است. منتظری برخورداری از مواد اولیه تولید سیمان در گیلان و راهاندازی كارخانجات سیمان در این استان با ظرفیت حدود هشت هزار تن را از جمله مزیتهایی خواند كه گیلان را بهعنوان قطب سیمان كشور در آینده تبدیل خواهد كرد. وی حضور 75 هزار واحد صنفی با اشتغال بیش از 230 هزار نفر را از ظرفیتهای بخش تجارت گیلان در كنار سایر ظرفیتهای صنعتی و معدنی ذكر كرد. رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت گیلان یادآور شد: با منطقهای كردن سیاستها در تأمین نیاز مردم، میتوان از عهده مشكلات تحمیل شده حاصل از تحریمها، برآمد و شرایط بهوجود آمده در اقتصاد مقاومتی میتواند فصل جدیدی از سیاستگذاریهای منطقهای و تمركززدایی تصمیمگیریها را پیش روی ما بگشاید. مدیر گروه مدیریت دانشكده علوم انسانی دانشگاه گیلان نیز در این زمینه گفت: استان گیلان میتواند در بخشهای مختلف، بهویژه كشاورزی و گردشگری به صورت مستقل و خودكفا در زمینه تأمین نیازهای كشور عمل كند كه این مهم، مستلزم برنامهریزی و رفع مشكلات آن به صورت ضربتی است. دوستدار افزود: اجرای طرح ضربتی كشاورزی در گیلان باید از اولویتها باشد و با توجه به توان تولیدی گیلان در این زمینه میتوان تولید ثروت و سرمایه كرد. وی پرداخت یارانه به كشاورزان و تولیدكنندگان را از جمله راهكارهای رسیدن به اهداف مورد نظر در اقتصاد مقاومتی و خارج شدن از زیر چتر واردات برخی كالاها كه قابلیت تولید در استان را دارند، عنوان كرد. مشاور علمی، پژوهشی و برون مرزی مدیركل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان نیز با تأكید بر وجود ظرفیتهای فرهنگی در استان بیان داشت: این ظرفیتها میتواند در تغییر ذائقهها و همچنین كمك به فرهنگ صحیح كار و تلاش و تولید بسیار حائز اهمیت باشد. فلاحی اضافه كرد: با استفاده از هنرمندان و نخبگان فرهنگی میتوان با ساخت فیلم و تیزر و یا طراحیهای مناسب در بستهبندیها، ایدهای جدید در فضای تولید و تجارت و مصرف كالاهای داخلی ایجاد كرد. وی بهكارگیری هنرمندان بومی با استفاده از زبان و فرهنگ محلی در معرفی خدمات و كالاهای داخلی را بهترین شرایط در اقتصاد مقاومتی برشمرد كه اثربخش خواهد بود.