بقعه تاریخی "شیخ زاهد گیلانی" در آستانه تخریب است
بقعه شیخ زاهد گیلانی در لاهیجان بنای
تاریخی متعلق به عصر صفویه است که در آستانه تخریب قرار دارد.
به گزارش خبرگزاری مهر، این بقعه در
بیرون شهر لاهیجان و در روستای شیخانور در چهار کیلومتری شرق این شهر بر سر راه
لاهیجان به لنگرود و بر دامنه کوه در میان مزارع سبز چای واقع شده و وجه تسمیه
روستا نیز به سبب نزدیکی و تشکیل روستا در کنار آرامگاه شیخ زاهد بوده است.
نام حقیقی اثر شیخ تاجالدین ابراهیم
ملقب به زاهد گیلانی است. بانی بنا، سیدمهدی باشکجانی پدر سیدرضیالدین حسینی
باشکجانی و صندوق آن کار عبدالله نجار است. بقعه شیخ زاهد گیلانی از نمونه پوششهای
رک، به گونهای مطبق و با توجه به اقلیم بنا به صورت شیبدار بنا شده است.
عمدهترین و مهمترین عنصر تزئینی که بر
روی کالبد این بنا نقش بسته، تزئینات کاشیکاری است. در ضلعهای جنوب غربی و شمال
غربی فضای گنبدخانه بر روی ازاره دیوارها، کاشیهایی از نوع هفت رنگ به ابعاد
12×12 سانتیمتر با نقش گل و بوته به رنگهای فیروزهای، زرد، سفید و مشکی مشاهده
میشود. تاریخ ساخت این کاشیها متعلق به دوره قاجاریه است.
بر روی ضلعهای دیگر گنبدخانه، کاشیهایی
با الگوبرداری و تقلید از نقش، طرح، رنگ و ابعاد کاشیهای قدیمی متعلق به دوره
قاجار، بر روی ازاره دیوارها در سالهای اخیر اجرا شده است.
در نمای بیرونی گنبدخانه بر روی ازاره
دیوار جبهههای شرقی، جنوبی و شمالی و در نمای بیرونی اتاق مستطیل شکل در سمت راست
ورودی این اتاق، کاشیهایی از نوع هفت رنگ به ابعاد 15×15 سانتیمتر با نقش گل و
بوته و طرح چلیپا بهطوری که در مرکز تلاقی چهار چلیپا یک ستاره 16 پر با نقش یک
گل در داخل آن جای گرفته است. رنگهای مورد استفاده در این کاشیها، شامل آبی
لاجوردی، زرد، سبز، سفید، قرمز و مشکی است.
کاشیهای لعابدار آبی به ابعاد 14×14
سانتیمتر در دور تا دور این کاشیهای هفت رنگ اجرا شده است. طرح، نقش و رنگ این
کاشیها، الگوبرداری و تقلیدی از کاشیهای قدیمی و اصیل متعلق به دوره قاجاریه
است.
در نمای بیرونی ضلع شمالی اتاق مستطیل
ابعاد کاشیهای اصلی 5/15×5/15 تا 16×16 سانتیمتر و آجر لعابدار آبی رنگ دور آن
18×18 سانتیمتر است.
کاشیکاری که بر روی گنبد و قبر دختر
تیمور لنگ مشاهده میشود، از نوع معقلی است. به طرح و نقش کاشی معقلی گنبد، معقلی
حصیرباف راسته "متداخل" میگویند.
در قسمت پایین گنبد کاشیهای لعابدار و
کاشیهای با نقش گل و بوته به طول 5/16 و عرض 5/9 سانتیمتر و به رنگهای زرد،
سبز، سفید و مشکی مشاهده میشود. به طرح و نقش کاشی معقلی اجرا شده بر روی قبر
دختر تیمور لنگ، معقلی "کلوک بندان طبلدار" میگویند.
از دیگر تزئینات موجود در بنا میتوان به
تزئینات قطاربندی واقع در قسمت اربانه گنبد که به وسیله آجر صورت گرفته است، اشاره
کرد. این طاقچهها علاوه بر نقش تزئینی، نقش سازهای را هم ایفا میکنند. ابعاد و
اندازه این آجرها 5×10×10 سانتیمتر است.
پس از یک رج آجرکاری ساده بر روی قطاربندی،
یک رج آجرکاری با طرح دندان موشی به ابعاد 5×10×2 سانتیمتر مشاهده میشود.
علاوه بر تزئینات کاشیکاری و آجرکاری،
تزئیناتی که با استفاده از چوب صورت گرفته نیز در بنا دیده میشود. از تزئینات
چوبی موجود در بنا میتوان به گرهسازی مقبره شیخ زاهد و آبچکان چوبی سقف شیروانی
در لبه بام اشاره کرد.
به هر حال بقعه شیخ زاهد گیلانی با
معماری بسیار زیبا و مسیری پر از جاذبه طبیعتگردی همه ساله میزبان گردشگران زیادی
است. از اینرو مسئولان فرهنگی گیلان و شهرستان لاهیجان باید به این مهم توجهی
ویژه داشته باشند.
در این ارتباط یک گردشگر ضمن بازدید از
بقعه شیخ زاهد گیلانی در گفتوگو با خبرگزاری مهر اظهار داشت: از تخریب این بنا
بسیار ناراحت و متأثر است.
رحمان بابایینژاد از غفلت مسئولان
فرهنگی نسبت به صیانت از بناهای تاریخی گلایه کرد و افزود: آثار تاریخی بیانگر
هویت و فرهنگ هر منطقه است. بنابراین مرمت و حفظ این آثار ضرورتی انکارناپذیر است.
وی همچنین یکی از راههای حفظ این میراث
و انتقال آن به نسلهای بعدی را ثبت ملی آثار و مرمت و حفاظت دانست و گفت: حفظ این
آثار و توجه ویژه به آنها در جذب گردشگر مؤثر خواهد بود و توسعه این صنعت را به
دنبال خواهد داشت.
بابایینژاد ادامه داد: با توجه به اهمیت
فوقالعاده آثار تاریخی در ابعاد گوناگون فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و کارکردهای
مختلف آنها، توجه و اهمیت دادن به حفظ و نگهداری این آثار ضروری است.
گردشگر دیگری نیز در اینباره گفت: یک
بنای تاریخی زمانی میتواند در جذب گردشگر موفق باشد که از وضعیت مناسبی برخوردار
باشد.
سیده اکرم موسوی با اشاره به اینکه سه
بار تاکنون از این اثر تاریخی بازدید کرده است، افزود: متأسفانه این بنا در
معرض تخریب بوده و مسئولان توجهی به این اثر ندارند.
در اینباره مدیرکل میراث فرهنگی،
صنایع دستی و گردشگری گیلان از مرمت و تعویض کاشی های گنبد و سقف چوبی به همراه
سفالهای بقعه شیخ زاهد گیلانی خبر داد و افزود: این اثر تاریخی با شماره 824 در
فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
امید عزیزی اظهار داشت: این بقعه با تمام
زیبایی معماری و مسیری پر از جاذبه طبیعتگردی، نشان دیگری از زیباییهای گردشگری
گیلان است.
وی در ادامه با بیان اینکه آثار تاریخی
بیانگر هویت و فرهنگ هر منطقه است، یادآور شد: استان گیلان در دل خود آثار
باستانی و تاریخی بسیاری را جای داده که مبین هویت فرهنگی پیشینیان این خطه است.
نائب رئیس فراکسیون گردشگری مجلس شورای
اسلامی نیز در اینخصوص گفت: حفظ و حراست از آثار تاریخی، وظیفه همه مردم است.
یوسف قاسمی به اهمیت حفظ و نگهداری میراث
فرهنگی و تاریخی اشاره کرد و اظهار داشت: آثار تاریخی سنن و فرهنگ گذشتگان است. از
اینرو باید مانع تخریب این اماکن شد.
وی اظهار داشت: مسئولان ذیربط علاوه بر
کارهای مرمت و بازسازی با جذب اعتبارات اختصاصی، نظارت جدی بر این اماکن داشته
باشند.
نماینده لاهیجان و سیاهکل در مجلس شورای
اسلامی در ادامه با اعلام اینکه بقعه شیخ زاهد گیلانی از آثار تاریخی مهم جذب
گردشگر در گیلان است، یادآور شد: هر ساله مسافران و گردشگران زیادی از شهرستان
لاهیجان و بهویژه از این اثر تاریخی بازدید میکنند.
بدون شک استان گیلان از نظر پتانسیلهای
گردشگری دارای توانمندیهای فراوانی در بخش میراث فرهنگی و آثار تاریخی، طبیعی،
اکوتوریسم و ویژگیهای زیبای مردمشناختی است.
بنابراین توانمندی و استعداد استان در
بخش میراث فرهنگی و جذب گردشگر تاریخی حائز اهمیت است. از اینرو باید مسئولان به
این مهم توجهی ویژه داشته باشند.
