تلاش آگاهانه برای تخریب محیط زیست استان گیلان

امکان استفاده روش دفع زباله در مناطق جلگه‌ای گیلان به دلیل بالا بودن سطح سفره‌های آب زیرزمینی و امکان آلودگی شدید آب‌های زیر سطحی توسط شیرابه‌ها وجود ندارد، اما گویا کمتر کسی بدین موضوع توجه می‌کند.
به گزارش خبرگزاری مهر، انباشت زباله در جنگل‌ها و مناطق جلگه‌ای گیلان نوعی تلاش آگاهانه برای تخریب محیط زیست است و تداوم بی‌توجهی به این مهم، پیامدهای زیانباری دارد.
انباشت زباله در مناطق جنگلی و جلگه‌ای موجب خشک شدن گونه‌های درختی، نفوذ شیرابه‌ها، فرسایش خاک، آلودگی مخازن آب‌های زیرزمینی و نابودی حیات وحش می‌شود.
نگرانی مهم در محیط زیست شمال، دفع انواع پسماندهای شهری، صنعتی و بیمارستانی در حوضه‌های ساحلی دریای خزر است. روند رو به گسترش تولید زباله و دفن این مناطق در شمال، مشکل خطرناکی است که اگر به درستی به آن پرداخته نشود، آلودگی‌های برگشت‌ناپذیری را موجب خواهد شد.
شیرابه حاصل از محل دفع زباله عامل اصلی کاهش اکسیژن و بالا بودن آمونیوم و فسفر در آب رودخانه‌ها شده که عوارض بسیار نامطلوبی بر تنفس آبزیان، غیرهوازی شدن محیط آبی و یوتیرفیکاسیون در رودخانه خواهد داشت.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان در این‌باره بر لزوم ساماندهی تمام جایگاه‌های زباله استان تأکید کرد و گفت: ترغیب متولیان این امر به سمت ایجاد و نصب دستگاه‌های زباله‌سوز استاندارد و کارخانه‌های تولید کمپوست ضروری است.
امیر عبدوس افزود: موضوع مدیریت پسماند و رسیدگی به وضعیت نابه‌سامان زباله در استان از اولویت‌های اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان است و برای این هدف از تمام ظرفیت‌های قانونی و توان دستگاه‌های اجرایی استفاده خواهیم کرد.
وی با بیان این‌که تعطیلی محل دپوی زباله در پارک ملی بوجاق کیاشهر و تالاب انزلی به عنوان گام‌های نخست طرح ساماندهی جایگاه‌های زباله استان هستند، ابراز امیدواری کرد: به زودی پناهگاه حیات وحش لوندویل آستارا و سایر مناطق طبیعی استان نیز به زنجیره این تحولات بپیوندند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان همچنین با اشاره به این‌که جایگاه زباله انزلی با هدف تخلیه تمام جایگاه‌های زباله استان از مناطق تحت مدیریت و حفاظت شده استان بر اساس دستور مقام قضایی پلمپ شد، افزود: با تعامل خوبی که بین شهرداری و محیط زیست به‌وجود آمد، شهرداری انزلی مکلف شد تمام زباله‌های خود را به کارخانه کمپوست منطقه خمیران انزلی انتقال دهد و جایگاه سابق زباله انزلی با خاکریزی مناسب و کاشت نهال به منطقه‌ای جنگلی تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: جایگاه زباله انزلی در منطقه بشمن واقع در غرب شهر انزلی و در جوار تالاب زیبای انزلی سال‌هاست که به عنوان محلی برای امحاء و دفن زباله این شهر مورد استفاده قرار می‌گرفت.

به هر حال با نگاهی به اطراف‌مان درمی‌یابیم که مدیریت محیط زیست با توجه به افزایش جمعیت و سرعت آلودگی در کشورهای درحال توسعه بسیار ضعیف است.
نظام مدیریت شهری که مدیریت محیط زیست نیز جزئی از این نظام است، از نظام‌های اجتماعی محسوب می‌شود. نگرش سیستمی و به‌کارگیری مؤثر و کارآمد منابع مادی و انسانی و برنامه‌ریزی و اجرای درست برنامه‌ها از طریق سازماندهی برای تقسیم کار و هماهنگی بین گروه‌ها در حیطه‌های مدیریتی می‌تواند به نجات محیط زیست کمک مؤثری کند.
آلودگی آب و خاک به وسیله انواع فاضلاب‌ها و پسماندها، استفاده از سموم برای دفع آفات نباتی و دود کارخانه‌ها و اتومبیل‌ها، انواع زباله‌ها و ساخت و سازهای بی‌رویه، زمین را با بحران زیست‌محیطی روبه‌رو کرده است.
تجمع زباله‌ها در یک محل نه تنها سلامت انسان را به خطر می‌اندازد، بلکه خاک را نیز آلوده می‌کند. همچنین انتشار بیماری‌ها، فرسایش و شور شدن خاک، نابودی جنگل‌ها، کم شدن اکسیژن هوا و ازدیاد دی اکسید کربن از دیگر پیامدهای آلودگی محیط زیست است.
در طول تاریخ، بشر با تفکر سودجویانه و سلطه‌طلبانه خویش به تغییرات وسیعی در زمین دست زده است. این تغییرات تا آن‌جا پیش رفت که زنگ خطر را برای جهانیان به صدا درآورد.
در سال‌های اخیر حفظ محیط زیست به عنوان راهکاری نو برای پایداری زمین مورد توجه برخی کشورها قرار گرفت، اما این مهم در سطح مدیریت‌های کلان جوامع انسانی اغلب نتوانسته پا را از بیانیه‌ها، کتاب‌ها و بخشنامه‌ها فراتر بگذارد.
بی‌تفاوتی و بی‌توجهی در این‌خصوص به معنای استقبال از نابودی زمین و حیات موجود در آن است. گویا انسان امروزی در خواب عمیقی فرو رفته است و نمی‌داند که خود نیز بخشی از این سیستم محسوب می‌شود. شاید به همین خاطر است که انسان امروز آگاهانه یا ناآگاهانه کمر همت به نابودی زمین و اکوسیستم‌های آن بسته است.
در شهرهای جهان سوم چون هیچ برنامه از پیش تعیین‌ شده‌ای برای ساخت شهر وجود ندارد، به این دلیل نیز شهرهای جهان سوم کمتر می‌توانند در برابر انواع آلودگی‌ها پایداری و این مسأله نیز مدیریت محیط زیست را در کشورهای جهان سوم پیچیده‌تر کرده است.
مدیریت محیط زیست در ایران برعهده سازمان حفاظت محیط زیست است. مهمترین اهداف این سازمان شامل تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با هدف حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار، پیشگیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست و حفاظت از تنوع زیستی کشور است.
در اصل پنجاهم قانون اساسی آمده است: در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل‌های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌شود. از این‌رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.
همین‌طور در بخش دوم قانون برنامه چهارم توسعه که به حفظ محیط زیست، آمایش و توازن منطقه‌ای اختصاص داده شده است، در فصل پنجم ماده 60 آمده است: دولت موظف است با هدف تقویت و توانمندسازی ساختارهای مرتبط با محیط زیست و منابع طبیعی، سازوکارهای لازم را برای گسترش آموزش‌های عمومی و تخصصی محیط زیست در کلیه واحدهای آموزشی و مراکز آموزش عالی، حمایت از سرمایه‌گذاری در بخش محیط زیست و منابع طبیعی، ایجاد تقویت ساختارهای مناسب برای فعالیت‌های زیست‌محیطی در دستگاه‌های اثرگذار بر محیط زیست تنظیم و برقرار کند.
به هر حال با توجه به موقعیت‌های جغرافیایی استان‌های شمالی و شکننده بودن اکوسیستم‌های این مناطق، مدیریت زباله‌ها و پسماندها نیازمند راهکارهای نوین است و می‌طلبد مسئولان به این مهم توجهی ویژه داشته باشند.