امروز چهارشنبه سالروز درگذشت دکتر محمدعلی مجتهدی، از مفاخر علمی ایران است که حق بزرگی بر گردن دانش و صنعت این مرز و بوم دارد.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، مجتهدی، استاد دانشکده فنی دانشگاه تهران و بیش از 30 سال رئیس دبیرستان البرز بود. وی دانشگاه صنعتی شریف را که امروزه در جهان از آن به عنوان "ام آی تی ایران" یاد میشود، در سال 1345 تأسیس کرد.
مجتهدی در اول مهر سال 1287 (23 سپتامبر 1908) در خانوادهای متمول در لاهیجان متولد شد. تحصیلات خود را در هفت سالگی در مدرسه ابتدایی "حقیقت" لاهیجان شروع کرد. در سال 1304 از لاهیجان به تهران آمد و تحصیلات خود را در "دارالمعلمین مرکزی " ادامه داد.
وی در سال 1310 مدرک دیپلم کامل متوسطه (شعبه علمی) را گرفت و در همان سال پس از قبولی در چهارمین دوره امتحانات اعزام محصل به اروپا، جزء 100 نفر محصلان برگزیدهای شد که به کشور فرانسه اعزام شدند.
مجتهدی در مدرسه بلز پاسکال در شهر کلرمون فرانسه به تکمیل زبان و آمادگی ریاضیات پرداخت. وی سپس در دانشکده علوم دانشگاه لیل مشغول تحصیل شد و در دوره لیسانس علوم با کسب مقام اول در "شهادتنامه مکانیک استدلالی" در بین دانشجویان ایرانی و فرانسوی درخشید.
پس از آن وی برای گذراندن دوره دکترا در دانشگاه سوربن به شهر پاریس نقل مکان کرد. وی موفق شد سه گواهینامه عالی فوق لیسانس در آنالیز عالی ـ مکانیک مایعات، آئرودینامیک و هیدرو دینامیک عالی (قسمت ریاضی) اخذ کند.
این جوان ایرانی در سال 1938 از رسالهاش با عنوان "حل برخی مسائل مکانیک مایعات" با امتیاز "شایان خاطر" دفاع کرد و توانست درجه دکترای خود را دریافت کند.
دکتر مجتهدی جوان پس از گذشت 7 سال و اتمام تحصیلات عالی خود به ایران آمد و دانشیار ریاضی دانشکده علوم و دانشسرای عالی شد.
گرچه ساموئل جردن آمریکایی و همسرش، دبیرستان البرز را پایهگذاری کردند، اما بیشک این دکتر محمدعلی مجتهدی بود که 34 سال مدیریت این مدرسه بزرگ را برعهده داشت و تحت سرپرستی و مدیریت وی، دانشآموختگان بسیاری با کولهباری از علم و دانش از این مدرسه ایرانی فارغالتحصیل شدند.
وی در سال 1320 مسئولیت بخش شبانهروزی دبیرستان البرز را بهعهده گرفت و پس از گذشت 3 سال مدیریت کل دبیرستان به او واگذار شد.
وی بیش از سه دهه مدیر دبیرستان البرز باقی ماند و با نحوه خاص مدیریتش، دانشآموزان برجستهای را پرورش داد تا آنها نیز هریک به سهم خود نقش مؤثری در ساخت فضای علمی و فرهنگی ایران ایفا کنند.
مجتهدی در سال 1325 مدیرکل اداری و آموزشی وزارت فرهنگ شد. در سال 1341 رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر و در سال 1344 مسئول تشکیل و تأسیس دانشگاه صنعتی شریف شد.
وی در 11 آبان ماه 1344 مسئول تأسیس دانشگاه شد و اول مهر 1345، یعنی 11 ماه بعد دانشگاه را به صورت کامل تأسیس کرد و تحویل داد.
این دانشگاه در سال 1345 با هدف تربیت و تأمین بخشی از نیروهای متخصص مورد نیاز کشور در سطوح بالای علمی در شهر تهران با تلاش دکتر مجتهدی تأسیس شد.
این دانشگاه در سال 1345 با استخدام حدود 50 عضو هیأت علمی، نخستین دوره پذیرش دانشجو را در مهر آن سال آغاز کرد. در این دوره حدود 400 دانشجو در رشتههای مهندسی برق، مهندسی مکانیک، مهندسی شیمی و مهندسی متالورژی پذیرفته شدند.
سال بعد دانشکدههای فیزیک، علوم ریاضی و مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی ایجاد شدند. در سال 1348 دانشکده شیمی تأسیس شد و همچنین دانشکده مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی در سطح کارشناسی دانشجو پذیرفت و به دانشکده مهندسی صنایع تغییر نام داد. در سال 1350 نیز دانشکده مهندسی عمران فعلی با نام دانشکده مهندسی سازه تأسیس شد.
دانشگاه صنعتی شریف در حال حاضر به همراه دانشگاه صنعتی اصفهان از مهمترین دانشگاههای صنعتی کشور محسوب میشوند. معمار اصلی این دانشگاه حسین امانت ـ طراح و معمار مشهور ایرانی ـ بود.
از دیگر مسئولیتهای دکتر مجتهدی میتوان به عضو هیأت علمی دانشکده فنی دانشگاه تهران، ریاست دانشگاه شیراز، ریاست دانشگاه امیرکبیر و ریاست دانشگاه شهید بهشتی اشاره کرد.
دکتر مجتهدی در سال 1376 در شهر نیس در جنوب فرانسه درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد. از آن زمان تلاشهای دوستداران وی برای انتقال پیکر وی به ایران و دفن در شهر لاهیجان به علت مخالفت آننا، همسر فرانسویاش ناکام مانده است.
با اینکه پیکر این استاد گرانقدر در ایران نیست، ولی دانشگاهی که او تأسیس کرد، پس از انقلاب اسلامی به افتخار یکی از دانشآموختگان آن ـ مجید شریف واقفی ـ به دانشگاه صنعتی شریف تغییر نام داد.
این دانشگاه به عنوان یکی از دانشگاههای برتر ایران در رشتههای فنی شناخته میشود و قبول شدن در آن نیازمند کسب رتبه بالایی در کنکور سراسری است.
روزنامه واشنگتن پست در گزارشی از حضور و سخنرانی پروفسور برتون ریکتر ـ برنده آمریکایی جایزه نوبل در رشته فیزیک ـ در دانشگاه صنعتی شریف، این دانشگاه را "امآیتی ایران" لقب داده است.
دانشآموختگان این دانشگاه به دلیل اعتبار بالای آن برای انتصاب در مدیریتهای علمی، فنی و اجرایی کشور بخت زیادی دارند و بهعلاوه همواره در آزمونهای متمرکز ورودی کارشناسی ارشد از نظر میانگین نمرات و درصد قبولی از کارشناسی به کارشناسی ارشد در رشتههای فنی، مهندسی و علوم پایه مقام بالایی را در بین دانشگاههای کشور کسب کردند.