کشاورزان گیلانی با وجود منابع آبی بالا، همه ساله در فصل زراعی با کمبود آب مواجه میشوند. این درحالی است که از نیمی از آب حاصل از بارندگی در این استان استفاده نمیشود و رفع این امر نیازمند تدبیر مسئولان است.
به گزارش خبرگزاری مهر، میزان بارندگی در گیلان سالانه بیش از هزار و 100 میلیمتر است، اما به دلیل اینکه اکثر بارشها در این استان در فصل پاییز و زمستان است و با توجه به نبود زیرساختهای آبی، هماکنون نمیتوان از 50 درصد پتانسیل آبی استان استفاده کرد.
حجم آبی که در استان گیلان میتوان بهدست آورد، هفت هزار و 433 میلیمتر مکعب، برابر 4/7 میلیارد مترمکعب است که از این مقدار، بخش عظیمی، آب سطحی است و تنها از حدود 450 میلیون مترمکعب از 900 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی که در سطح کل استان وجود دارد میتوان برداشت کرد.
از مجموع 450 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی، 340 میلیون مترمکعب توسط 9 هزار حلقه چاه استحصال میشود و برداشت 100 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی باقیمانده، جزء برنامههای آینده شرکت آب منطقهای است.
بدین ترتیب جمعیت استان گیلان، 5/3 درصد جمعیت کشور است، در صورتی که 7/5 درصد پتانسیل آب تجدیدشونده کشور در استان وجود دارد.
اگر کل پتاسیل منابع آب استان گیلان با توجه به 5/3 درصد جمعیت بخواهد مهار و استفاده شود، 20 درصد مواد غذایی کشور در این استان تأمین خواهد شد؛ این درحالی است که هماکنون با همین میزان جمعیت، 10 درصد مواد غذایی کشور در گیلان تأمین میشود.
تا پیش از انقلاب، نگاه ما فقط به سد سفیدرود و آب خارج از استان گیلان بود و متأسفانه برای مهار آب داخل استان کاری صورت نگرفته بود. خوشبختانه طی 30 سال گذشته، سه هزار و 100 میلیارد ریال از منابع ملی و استانی برای اجرای پروژههای بخش آب در استان گیلان سرمایهگذاری شده است و از 44 رودخانه داخل استان، احداث سه سد مخزنی شهر بیجار، شفارود و پلرود در برنامه کاری شرکت آب منطقهای استان گیلان است.
سد مخزنی "شهر بیجار" قادر است 165 میلیون مترمکعب آب را تنظیم کند و هدف از اجرای این سد، تأمین آب آشامیدنی بیش از 12 شهر گیلان است. 150 میلیون مترمکعب آب این سد برای تأمین آب شرب و 15 میلیون مترمکعب برای مصارف کشاورزی پیشبینی شده است. همچنین از این سد حدود 3/6 مگاوات ساعت انرژی برق آبی هم تولید خواهد شد.
سد مخزنی "شفارود" به صورت بتنی غلطکی به ارتفاع 137 متر احداث میشود و 166 میلیون مترمکعب آب را تنظیم میکند. این سد سطح زیر کشت 10 هزار و 830 هکتار از مزارع کشاورزی غرب استان گیلان را تأمین خواهد کرد. در حال حاضر تونل انحرافی این سد به طول 450 متر با قطر 5/5 متر به اتمام رسیده و تونل انتقال این پروژه به طول هزار و 22 متر حفاری کامل شده و به طول 240 متر بتنریزی شده است. علاوه بر اینکه فاینانس بینالمللی این پروژه انجام و عملیات اجرایی بدنه آن اوایل سال آینده آغاز میشود.
سد مخزنی "پلرود" نیز یکی دیگر از سدهای در دست ساخت سازمان آب منطقهای گیلان است که به صورت خاکی با هسته غیرهمگن ساخته میشود. طراحی این پروژه به اتمام رسیده و اوایل سال آینده به مناقصه میرود.
علاوه بر این، 22 سد کوتاه در استان گیلان طراحی شده است که مطالعات فاز اول هشت سد تاکنون به اتمام رسیده و مطالعه فاز دوم این سدها نیز شروع شده است. همینطور مطالعه 11 سد لاستیکی هم به اتمام رسیده است.
به هرحال با احداث این تعداد سد و تعیین چاهها برای بهرهبرداری آب زیرزمینی، نگرانی آینده دغدغه آب برای کشاورزان و مردم رفع خواهد شد.
قبل از انقلاب عمده سدها توسط مشاورین خارجی ساخته و نظارت میشد و مهندسان ایرانی به عنوان نیروهای دست دوم در کنار ناظرین خارجی بهکارگیری میشدند که پس از انقلاب در یک دوره زمانی بسیار کوتاه، ایران در امر سدسازی به جایگاهی رسیده است که نه تنها در داخل کشور، بلکه پروژههای عظیم سدسازی توسط کارشناسان ایرانی در خارج از کشور اجرا میشود.